نمىشد تا زمانى كه او را در قبر به خاك سپرديم » ؛ ( و لقد ولّيت غسله - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - و الملائكة أعواني ، فضجّت الدّار و الأفنية « 1 » . ملأ يهبط ، و ملأ يعرج ، و ما فارقت سمعي هينمة « 2 » منهم . يصلّون عليه حتّى واريناه « 3 » في ضريحه ) .
جملهء « ولّيت غسله » ممكن است اشاره به اين باشد كه پيامبر اكرم مرا مسئول و متولّى اين كار ساخته بود و يارى فرشتگان به منظور احترام و تعظيم و تكريم پيامبر اكرم بود .
ضجّه و فرياد در و ديوار خانه ممكن است به معناى حقيقى آن باشد ، همانگونه كه در مورد تسبيح جمادات در تفسير آيات تسبيح در قرآن مجيد ذكر كردهاند و ممكن است به معناى مجازى باشد و اشاره باشد به فضاى غم و اندوه عظيمى كه بر فضاى خانهء پيامبر سايه افكنده بود . اين احتمال نيز داده شده كه در اينجا واژهء ملائكه محذوف شده كه جملهء قرينهء بر آن است بنابراين معناى جملهء « فضجّت . . . » اين مىشود فرشتگانى كه در خانه حضور داشتند فرياد و ضجّه برآوردند ؛ ولى اين احتمال بعيد به نظر مىرسيد .
احتمال چهارمى نيز وجود دارد و آن اينكه مردمى كه در اطراف خانه حضور داشتند فرياد مىكشيدند .
تعبير به هبوط و عروج فرشتگان اشاره به اين است كه گروه گروه مىآمدند و بر آن حضرت نماز مىگزاردند و مىرفتند و در اين ميان گوش مبارك على عليه السّلام بود كه صداى آنها را به هنگام نماز و درود فرستادن بر آن حضرت درك مىكرد و اين نماز و درود فرشتگان تا هنگام دفن ادامه داشت .
تعبير به « ضريح » اشاره به شكافى است كه در زمين براى دفن آن حضرت ايجاد كردند ؛ زيرا « ضريح » در لغت به همين معناست ، هرچند امروز ضريح به آن چيزى كه روى
هامش
( 1 ) . « افنيه » جمع « فناء » بر وزن « غناء » به معناى صحن خانه و جوانب آن است .
( 2 ) . « هينمه » به معناى صداى آهسته است .
( 3 ) . « وارينا » از ريشهء « موارات » و از ريشهء « ورى » بر وزن « نفى » به معناى پوشاندن و پنهان ساختن گرفته شده و در اينجا به معناى دفن كردن است .