شرح و تفسير برنامهريزى دقيق منافقان !
امام عليه السّلام در اين بخش از خطبه كه بخش پايانى است ، اشارهء مهمى دارد به اينكه منافقان با برنامهريزى كامل به سوى اهداف خود پيش مىروند و براى حلّ هرمشكلى از مشكلات خود چارهاى انديشيده و براى نابود كردن مخالفان برنامهريزى نمودهاند ، مىفرمايد : « آنها در برابر هرحقى باطلى آماده ساختهاند ، و در برابر هردليل محكمى ، شبههاى و براى هرزندهاى قاتلى ، و براى هردرى كليدى ، و براى هرشبى چراغى تهيه كردهاند » ؛ ( قد أعدّوا لكلّ حقّ باطلا ، و لكلّ قائم مائلا ، و لكلّ حيّ قاتلا ، و لكلّ باب مفتاحا ، و لكلّ ليل مصباحا ) .
در اين پنج جمله با توجه به واژهء « أعدّوا » ( - آماده كردهاند ) امام عليه السّلام از اين حقيقت پرده برمىدارد كه منافقان ، همهء مسائل مثبت جامعه را زير نظر مىگيرند و براى تخريب آن برنامهريزى مىكنند و براى بنبستهايى كه بر سر راه دارند راهحلهايى در نظر مىگيرند تا بتوانند درهاى بسته را بگشايند و موانع را از سر راه بردارند ، حتى در شب تاريك با چراغ آيند تا گزيدهتر برند كالا !
در طول تاريخ مخصوصا قرنهاى نخستين اسلام ، شواهد زندهاى براى كلام پرمعناى امام عليه السّلام ديده مىشود ؛ از بهانهاى كه براى كنار زدن امام از صحنهء خلافت ( جوان بودن و يا شوخ طبع بودن ) گرفته تا آتش زدن در بيت وحى ، بعد از پيامبر اكرم ، به بهانهء مخالفت با اجماع مسلمين ( اجماعى كه وجود خارجى نداشت ) و سپس خونخواهى عثمان ، آن هم از سوى كسانى كه دستشان به خون عثمان آلوده بود و بالا بردن قرآنها بر سر نيزهها در زمانى كه در آستانهء شكستن بودند و مانند آن .
جالب اين است كه گاه به امورى متوسل مىشدند كه هرانسان آگاهى را شديدا در تعجّب فرومىبرد ؛ مثلا هنگامى كه به لشكريان معاويه گفتند شما « فئه باغيه » ( گروه