فوق العاده ، و منافع گسترده ، سعى و كوشش فراوان ، پرهيز از مناطق آلوده ، استفاده از غذاى پاك و بهره گرفتن از دسترنج خود باشد . « 1 » اضافه بر اين زنبور عسل هم شهدى را كه توليد مىكند بسيار پرفائده است و هم انبارى را كه از موم مىسازد كارآيى بسيار دارد و هم با گردش روى گلها سبب گردافشانى و بارورى انواع گياهان مىشود و حتى نيش او نيز كه وسيلهاى دفاعى در برابر دشمن است براى درمان بعضى از بيمارىها مفيد است .
واژهء خير و شر مفهوم بسيار گستردهاى دارد كه همهء نيكيهاى مادّى و معنوى و همهء شرور مادى و معنوى را شامل مىشود .
جملهء « إن كان في الغافلين . . . » اشاره به اين است كه او در ميان افراد غافل و بىخبر ، همرنگ جماعت نمىشود و همچنان به ياد خدا و روز قيامت مشغول است و در ميان ذاكران از جمع آنها عقب نمىماند و غفلت دامن او را نخواهد گرفت .
سپس امام عليه السّلام اشاره به سه وصف مهم ديگر كه از كرامات پرهيزگاران است كرده ، مىفرمايد : « كسى را كه به او ستم كرده ( و پشيمان است ) مىبخشد و به آن كس كه محرومش ساخته عطا مىكند و به كسى كه پيوندش را با وى قطع كرده است ، مىپيوندد » ؛ ( يعفو عمّن ظلمه ، و يعطي من حرمه ، و يصل من قطعه ) .
گاه انسان در برابر بديهاى ديگران مقابلهء به مثل مىكند كه غالبا زاييدهء خوى انتقامجويى است ؛ ولى گاه مقابله به ضدّ مىكند كه اين روش اولياء الله و پرهيزگاران است ؛ از ظلم ظالمان مىگذرد در حالى كه قدرت انتقامجويى دارد و اين نوعى شجاعت است و چون از موضع قدرت انجام مىشود تسليم در برابر ظلم نيست و در برابر كسانى كه او را هنگامى محروم ساختهاند عكس العملش بخشش به هنگام نياز آنهاست كه اين دليل بر سخاوت است . با آنهايى كه از وى قهر كردهاند آشتى مىكند و آنها را مشمول كمكهاى خود مىسازد و اين هم شجاعت است و هم سخاوت .
در حديثى از امام زين العابدين عليه السّلام مىخوانيم كه فرمود : « روز قيامت كه مىشود ندا
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، جلد 61 ، صفحهء 238 .