خشمگين شود و تندخويى كند ، بلكه با بردبارى و به صورت تدريجى در آنها نفوذ نمايد و جهلشان را بزدايد .
در حديث مفصلى كه مرحوم علامه مجلسى در گفتگوى امام صادق عليه السّلام با عنوان بصرى كه براى درك علم به محضر آن حضرت آمده بود نقل مىكند ، مىخوانيم كه فرمود : حلم و بردبارى تو بايد به قدرى باشد كه اگر كسى به تو بگويد اگر سخن نسنجيدهاى دربارهء من بگويى ده برابر آن به تو مىگويم ، تو در جواب بگويى اگر تو ده سخن ناسنجيده بگويى من يكى نخواهم گفت : « فمن قال لك إن قلت واحدة سمعت عشرا فقل إن قلت عشرا لم تسمع واحدة » و در مورد علم به او مىفرمايد : آنچه را نمىدانى از علما بپرس و از اينكه براى بهانهجويى و آزار يا آزمودن افراد از آنها سؤال كنى بپرهيز و از عمل به آراى شخصى و ظنى دورى كن : « فأسأل العلماء ما جهلت و إيّاك أن تسألهم تعنّتا و تجربة و إيّاك أن تعمل برأيك شيئا » . « 1 »
تعبير به « قصدا في غنى » اشاره به اين است كه آنها اگر غنى و ثروتمند شوند اعتدال و ميانهروى را فراموش نمىكنند و از اسراف و تبذير ، پرهيز دارند و اضافهء اموال خويش را در اختيار نيازمندان مىگذارند .
جملهء « و خشوعا في عبادة » اشاره به اين است كه عبادت آنها سرسرى و بىروح نيست ، بلكه حالت خضوع و خشوع و حضور قلب كه روح عبادات است در اعمال عبادى آنها موج مىزند و هرنمازى از آنها نردبانى است براى صعود به اوج قرب خدا ؛ و به همين دليل قرآن مجيد در وصف مؤمنان رستگار مىفرمايد :
« الَّذِينَ هُمْ فِي صَلاتِهِمْ خاشِعُونَ »
« 2 »
جملهء « تجمّلا في فاقة » در واقع نقطهء مقابل « قصدا في غنى » است . اشاره به اينكه پرهيزگاران نه به هنگام تبذير و اسراف و طغيان دارند و نه به هنگام فقر زبان به شكوه و
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، جلد 1 ، صفحهء 226 .
( 2 ) . مؤمنون ، آيهء 2 .