همان كسى است كه با موسى سخن گفت و آيات بزرگش را به او نشان داد بىآنكه نياز به اعضا و ابزار و زبان و حنجره داشته باشد . اى كسى كه خود را براى بيان اوصاف پروردگارت به زحمت افكندهاى ! اگر راست مىگويى جبرئيل و ميكائيل و لشكر فرشتگان مقربين را وصف كن ، همانها كه در بارگاه قدس به عبادت و خضوع مشغولند و عقولشان از اين كه خداوند احسن الخالقين را وصف كند در حيرت فرومانده است . ( آرى ! ) كسى را مىتوان با صفات شناخت كه داراى هيأت و اعضا و ابزارى باشد و عمرش در زمان معينى سپرى گردد ، معبودى جز او نيست معبودى كه با نور خويش هرظلمتى را روشن ساخته و با تاريكيهايى كه آفريده هرنورى را در ظلمت فروبرده است .
شرح و تفسير عجز ما از درك صفات او
امام عليه السّلام بعد از بيان عظمت خلقت و قدرت خدا و ذكر نشانههاى او در جهان هستى ، بيان صفات پروردگار را پى مىگيرد و در اين فراز ، بخش مهمى از صفات ثبوتيه و سلبيه و صفات فعل را بسيار زيبا شرح مىدهد و درس خود را در طريق معرفة اللّه براى مخاطبان تكميل مىكند .
نخست از ازليّت خداوند دم مىزند كه البتّه با ابديت او توأم است ، مىفرمايد : « ستايش مخصوص خداوندى است كه پيش از آنكه كرسى يا عرش يا آسمان يا زمين يا جن و انس موجود باشند وجود داشته است » ؛ ( و الحمد للّه الكائن قبل أن يكون كرسيّ أو عرش ، أو سماء أو أرض ، أو جانّ أو إنس ) .
اين امور ششگانه اشاره به مجموعهء عالم است ، زيرا آنها اصل و اساس و بقيه تابع هستند . در هرحال ، اين جمله اشاره به يكى از مهمترين اوصاف جمال الهى است كه بقيه صفات به آن بازمىگردد و آن نامتناهى بودن ذات پاك او از هرنظر است . همهء مخلوقات زمان و تاريخ حدوثى دارند جز ذات پاك او كه از ازل بوده و تا ابد ادامه دارد ؛ از