زمينه ذكر مىكند از جمله در حديثى از امام باقر عليه السّلام نقل مىكند كه فرمود : « ثلاثة من عمل الجاهليّة ، الفخر بالأنساب و الطّعن في الأحساب و الاستسقاء بالأنواء ؛ سه كار از اعمال جاهليت است ؛ تفاخر كردن به نسب خويش ( بىآنكه نسب افتخارآميزى باشد يا خود آنها چيزى از افتخار نياكان را داشته باشند ) و اصالت ديگران را بىجهت زير سؤال بردن يا به اندك چيزى نسبت فرزند نامشروع بودن به افراد دادن و همچنين طلب باران از انواء » . « 1 »
نكتهء مهم اينجاست كه اگر كسى اين مطلب را به صورت بحثى نجومى مطرح كند و بگويد : مقارن هريك از ستارگان بيست و هشتگانه كه در منزلگاههاى ماه پيدا مىشوند تندبادى به فرمان خدا مىوزد يا بارانى مىبارد سخن خلافى نگفته و مورد نهى نيست ؛ ولى عرب جاهلى پيدايش بادها و بارانها را به آن ستارگان نسبت مىداد و در واقع از قبيل اعتقاد به « ارباب انواع » بود كه نوعى از شرك است ، زيرا آنان براى « ارباب انواع » تأثير استقلالى قائل بودند .
و از اينجا روشن مىشود كه هيچگونه اشكالى متوجّه كلام امام عليه السّلام در تعبير بالا ( تزيلها عن مسقطها عواصف الأنواء ) متوجّه نمىشود ، زيرا منظور امام به يقين اين است كه هرآنچه مقارن طلوع و غروب ستارگان واقع شود به اذن خدا و فرمان اوست .
* * *
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، جلد 55 ، صفحهء 315 .