( پيروزى و شكست ) بينديشيد به سراغ امورى برويد كه موجب عزّت و اقتدار آنان شد ؛ دشمنان را از آنها دور كرد ؛ عافيت و سلامت را براى آنان گسترش داد ؛ نعمتها مطيعشان شد و كرامت و شخصيت ، رشتهء خود را به آنان پيوست » ؛ ( فإذا تفكّرتم في تفاوت حاليهم ، فالزموا كلّ أمر لزمت العزّة به شأنهم ، و زاحت الأعداء له عنهم ، و مدّت العافية به عليهم ، و انقادت النّعمة له معهم ، و وصلت الكرامة عليه حبلهم ) .
سپس امام ، عواملى را كه باعث فراهم شدن اين امور پنجگانه ( عزّت ، شكست دشمن ، عافيت ، نعمت و كرامت ) شد به اين صورت بيان مىفرمايد : « ( اين امور عبارتند از ) پرهيز از تفرقه و پراكندگى ، تأكيد بر الفت و اتحاد ، تشويق يكديگر به آن و سفارش نمودن به انجام آن است » ؛ ( من الاجتناب للفرقة ، و اللّزوم للألفة ، و التّحاضّ عليها ، و التّواصي بها ) .
اين عوامل چهارگانه گرچه همه به مسئلهء اتحاد و وحدت بازمىگردد ؛ ولى هريك از تعبيرات ناظر به نكتهاى است ؛ اجتناب از فرقه ناظر به نفى عوامل تفرقه است و لزوم الفت ، ناظر به اثبات عوامل وحدت است . « تحاض » اشاره به تشويق است ( احتمالا تشويقهاى عملى ) و « تواصى » اشاره به سفارش كردن از طريق بيان است . و همهء اينها در مسير اتحاد صفوف و يكدلى است .
سپس امام عليه السّلام به جنبهء منفى اين مسئله ؛ يعنى تفرقه و عوامل آن مىپردازد و با تعبيرى پرمعنا به آنها هشدار مىدهد كه از عوامل اختلاف به شدت بپرهيزند ، مىفرمايد :
« از هركارى كه ستون فقرات آنها را درهم شكست و قدرتشان را سست كرد اجتناب كنيد » ؛ ( و اجتنبوا كلّ أمر كسر فقرتهم « 1 » ، و أوهن منّتهم « 2 » ) .
هامش
( 1 ) . « فقره » به معناى مهرهء پشت است كه جمع آن « فقرات » است و به منزلهء ستونى است كه پشت انسان را نگه مىدارد و به او اجازه خم و راست شدن مىدهد .
( 2 ) . « منّه » به معناى قوّت است و « منّت » بر وزن « عزّت » به معناى نعمت بزرگ است كه موجب قدرت و قوت مىشود و به گفته راغب در مفردات در اصل از « منّ » كه واحد وزن است گرفته شده است .