عالم به جهت علم و دانشش و نه فقير به سبب لباس كهنهاش » ؛ ( فإنّها مصيدة « 1 » إبليس العظمى ، و مكيدته الكبرى ، الّتي تساور « 2 » قلوب الرّجال مساورة السّموم القاتلة ، فما تكدي « 3 » أبدا ، و لا تشوي « 4 » أحدا ، لا عالما لعلمه ، و لا مقلّا « 5 » في طمره « 6 » ) .
امور سهگانهاى كه امام عليه السّلام در آغاز اين سخن به آن هشدار مىدهد ، بعضى به معناى تجاوز از حد به معناى ستم كردن و تكبّر و خودبرتربينى است لازم و ملزوم يكديگرند .
افراد متكبّر تنها خودشان را مىبينند و به همين جهت براى حقوق ديگران ارزشى قائل نيستند و دست به ظلم و ستم مىزنند و نيز بعضى به معناى تجاوز از حد ، به ظلم و ستم مىانجامد و همهء اينها سموم كشنده و دامهاى خطرناكى از دامهاى شيطانند كه جز اولياء اللّه و افراد صلح باايمان را از آن گريزى نيست .
جملهء « فما تكدي أبدا . . . » اشاره به فراگير بودن اين هشدار است ؛ مبادا دانشمندى تصوّر كند كه تنها با علم و دانشش مىتواند از اين دام شيطان رهايى يابد و يا شخص فقيرى با فقرش ممكن است از آسيب آن در امان بماند ؛ هركس - بدون استثنا - آلودهء بغى و ظلم و كبر گردد عاقبت شوم و تاريكى خواهد داشت .
آنگاه امام عبادت اسلامى را مطرح و روى بسيارى از آنها انگشت مىگذارد و تأثير مثبت آنها را در زدودن آثار كبر و غرور و زنده كردن روح تواضع و فروتنى شرح مىدهد و
هامش
( 1 ) . « مصيدة » ( به سكون صاد و فتح ياء ) و بعضى به كسر ميم خواندهاند به معناى آلت صيد دام است .
( 2 ) . « تساور » از « سور » ، بر وزن « غور » به معناى پريدن بر چيزى و حمله كردن است و در اينجا به معناى نفوذ سموم در دلها آمده است .
( 3 ) . « تكدى » از ريشهء « كدى » بر وزن « كسب » به معناى بخل ورزيدن و محبوس ساختن و از اثر انداختن است .
( 4 ) . « تشوى » از ريشهء « شىّ » بر وزن « شرّ » گاه به معناى بريان كردن و پختن و گاه به معناى دست و پا و اطراف بدن آمده و هنگامى كه به باب افعال برود به ضرباتى گفته مىشود كه به نقطه حساس وارد نگردد و خطا كند و به اطراف وارد شود .
( 5 ) . « مقلأ » « مقلّ » به معناى فقير است و از ريشهء « قليل » گرفته شده است .
( 6 ) . « طمر » به معناى لباس كهنه و مندرس است .