چشمانشان خاضع و نفوس آنان رام گردد ، قلبهايشان خضوع پذيرد و تكبّر را از آنان بزدايد .
و به همين دليل ساييدن پيشانيها كه بهترين جاى صورت است بر خاك ، موجب تواضع و فروتنى است و گذاردن اعضاى پرارزش بدن بر زمين دليل بر كوچكى و چسبيدن شكمها به پشت به هنگام روزه مايه تواضع است و نيز پرداخت زكات موجب صرف ثمرات و درآمدهاى زمين و غير آن براى نيازمندان و مستمندان مىگردد ( و همه اين امور بندگان را از آفت كبر و غرور بازمىدارد و به تواضع و فروتنى دعوت مىكند ) به آثار اين اعمال بنگريد كه چگونه شاخههاى درخت تفاخر را درهم مىشكند و از جوانه زدن كبر و خودپسندى ( در دلها ) جلوگيرى مىكند .
شرح و تفسير هيچكس از كبر و غرور در امان نيست
امام عليه السّلام در اين بخش از خطبه باز به دنبال هدف اصلى مجموع خطبه ؛ يعنى نكوهش كبر و غرور و نشان دادن آثار سوء آن است ؛ ولى اين هدف را از مسير جالب ديگرى دنبال مىكند و به سراغ عبادت و واجبات و فرايض الهى مىرود و نشان مىدهد كه آنها چگونه براى زدودن آثار كبر و غرور ، مؤثراند .
ابتدا مقدّمتا بهطور كلّى به عواقب سوء بغى و ظلم ، هشدار مىدهد و مىفرمايد : « خدا را خدا را ! از كيفر سريع سركشى و سرانجام وخيم ظلم و ستم و سوء عاقبت تكبّر بر حذر باشيد » ؛ ( فاللّه اللّه في عاجل البغي ، و آجل وخامة الظّلم ، و سوء عاقبة الكبر ) .
سپس به ذكر دليل روشنى براى اين هشدار پرداخته ، مىفرمايد : « زيرا ( اين امور سه گانه ) دام بزرگ ابليس و نيرنگ عظيم اوست كه همچون زهرهاى كشنده در قلوب مردان نفوذ مىكند . هرگز از تأثير فرونمىماند و كسى از هلاكتش جان سالم به در نمىبرد ، نه