سلامت و گاه با عزّت و گاه سلب عزّت ، آزمايش مىكند ؛ ولى اين آزمونها را مىتوان به بخشهاى متعددى تقسيم كرد ؛ تنگى معشيت و گرسنگى و تشنگى ، حوادث طاقتفرسا ؛ مانند مشكلاتى كه مسلمانان در صدر اسلام از شعب ابى طالب گرفته تا غزوات مختلف و ناامنيها كه حاصل از تهديدات دشمن است و نيز بيمارىها و مصائب .
زندگى تمام پيامبران الهى گواه بر اين امتحانات است . زندگانى موسى بن عمران از آغاز تولّد تا زمانى كه به خانه شعيب پناهنده شد و در زمانى كه براى دعوت فرعونيان قد علم كرد و حوادث بعد از آن و گرفتاريهايى كه در چنگال بنى اسرائيل داشت و همچنين مراحل مختلف زندگى ابراهيم عليه السّلام از بابل گرفته تا سرزمين مصر و سپس مكّه و مخصوصا زندگى پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله كه بىنياز از توضيح است همه شاهد و گواه بر اين معناست .
سپس با ذكر اين مقدمه به رفع اشتباه مهمى مىپردازد كه بسيارى از مردم در گذشته و حال به آن گرفتار بودهاند و خيال مىكردند كه فزونى اموال و ثروت ، دليل بر خوشبختى و قرب در درگاه الهى است ، مىفرمايد : « بنابراين ثروت و اولاد ( بودونبود يا كم و زياد آن ) را دليل بر خشنودى يا خشم خدا نگيريد كه اين ناشى از جهل و بىخبرى از آزمايشهاى الهى در مورد بىنيازى به قدرت است » ؛ ( فلا تعتبروا الرّضى و السّخط بالمال و الولد جهلا بمواقع الفتنة ، و الاختبار في موضع الغنى و الاقتدار ) .
سپس امام عليه السّلام به آيهاى از قرآن كه در اين مورد صراحت دارد استدلال كرده مىفرمايد : « خداوند سبحان و متعال فرموده است : « آيا گمان مىكنند مال و فرزندانى كه به آنها مىبخشيم ( به جهت خشنودى و رضايتى است كه از آنها داريم و ) دليل بر اين است كه نيكيها را به سرعت براى آنان فراهم مىسازيم ( چنين نيست ) بلكه آنها درك نمىكنند » ؛ ( فقد قال سبحانه و تعالى :
« أَ يَحْسَبُونَ أَنَّما نُمِدُّهُمْ بِهِ مِنْ مالٍ وَ بَنِينَ نُسارِعُ لَهُمْ فِي الْخَيْراتِ بَلْ لا يَشْعُرُونَ »
) « 1 » .
آنگاه به عنوان نتيجهگيرى از اين آيهء شريفه مىفرمايد : « ( آرى ) خداوند كسانى را از
هامش
( 1 ) . مؤمنون ، آيهء 55 و 56 .