جاحدوا اللّه على ما صنع بهم ، مكابرة لقضائه ، و مغالبة لآلائه « 1 » ) .
اين سخن در واقع ، برگرفته از آيات قرآن مجيد است كه در قيامت از اطاعت سران و بزرگان خود اظهار ندامت مىكنند و عرضه مىدارند «
« رَبَّنا إِنَّا أَطَعْنا سادَتَنا وَ كُبَراءَنا فَأَضَلُّونَا السَّبِيلَا رَبَّنا آتِهِمْ ضِعْفَيْنِ مِنَ الْعَذابِ وَ الْعَنْهُمْ لَعْناً كَبِيراً »
پروردگارا ! ما از سران و بزرگان خود اطاعت كرديم و ما را گمراه ساختند . پروردگارا آنها را از عذاب دو چندان ده و آنها را شديدا لعن فرما » . « 2 »
هرگاه به دقّت تاريخ گذشتهء بشر را مشاهده كنيم مىبينيم يكى از سرچشمههاى عمدهء جنگها و خونريزيها برترى جويىهاى نژادى و قومى بوده است كه هنوز هم ادامه دارد و يكى از عوامل مهم جنگ جهانى اوّل و دوم كه بخش عظيمى از جهان را ويران كرد و دهها ميليون انسان را به خاك و خون كشاند همين امر بود .
در حالى كه اگر انسان خوب بنگرد اصل او خاك و اصل و ريشهء ديگرش نطفهء بىارزش است و پايان كارش مردارى است گنديده . اسلام تفاخر به آبا و مناصب و به خود بستن القاب غرورآفرين و غفلتزا را نهى كرده ؛ در حديث شريف نبوى مىخوانيم : « حبّ الرّجل دينه و مروّته ، خلقه و أصله عقله ؛ شخصيّت انسان دين او و ارزش او اخلاق او و اصل و ريشهء او عقل و خرد اوست » . « 3 »
پيامبر صلّى اللّه عليه و إله اين سخن را زمانى گفت كه گروهى براى تحقير سلمان فارسى اصل و نسبش را پرسيدند و او اصل و نسب خود را آزادى از قيد بردگى به كمك پيامبر و هدايت به وسيلهء او شمرده بود .
هامش
( 1 ) . « آلاء » جمع « ألا » بر وزن « جفا » يا « الى » بر وزن « فعل » به معناى نعمت است و گاه به معناى خصوص نعمتهاى معنوى آمده است ، مخصوصا هنگامى كه در كنار واژهء نعمت قرار گيرد و گفته شود : « النعم و الآلاء » .
( 2 ) . احزاب ، آيهء 67 و 68 .
( 3 ) . بحار الانوار ، جلد 22 ، صفحهء 381 ، حديث 16 .