اشاره به اينكه با توجه به آنچه در بخشهاى قبل اين خطبه گفته شد ابليس بزرگترين دشمن دين و دنياى شماست ؛ و از هردشمنى خطرناكتر است ؛ بايد تمام نيروهاى خود را براى دفع او بسيج كنيد .
در اين عبارت ، امام عليه السّلام از فساد و تباهى تعبير به « حرج » يعنى دشوارى ، نموده ( و در بعضى از نسخهها جرح به معناى جراحت و زخم آمده كه تعبير مناسبتر به نظر مىرسد ) و از وسوسههاى گمراهكننده شيطان تعبير به قدح ( چيزى كه با آن آتش مىافروزند ) فرموده است ، زيرا يك آتشزنهء كوچك ممكن است خانه يا محلهاى را به آتش بكشاند ؛ وسوسههاى شيطانى نيز گاه باعث اختلاف و از هم پاشيدگى جامعهها مىشود مخصوصا تعصبهاى كور و كبر و غرور كه خطبه ، بيشتر ناظر به آن است مىتواند آتش جنگلهاى قبيلگى را روشن سازد و زمين را از خون افراد بىگناه رنگين كند .
تعبير به « جدّ » ( با فتح جيم ) به معناى قطع ، اشاره به قطع رابطه و عدم اطاعت از فرمان ابليس است . ( در بعضى از نسخهها « جدّ » با كسر جيم آمده كه به معناى تلاش و كوشش است و با جملهء قبل تناسب بيشترى دارد ؛ بعضى در مبارزه با ابليس نهايت جد و جهد را بنماييد .
* * *
هامش
- مىگويند و در آيهء شريفهء« وَ أَنَّهُ تَعالى جَدُّ رَبِّنا »اشاره به عظمت خداوند است و در جملهء بالا منظور قطع رابطه است .