واژهء « حرب و سلب ، و نهب » هرچند همه به معناى غارت كردن و بردن اموال كسى است ؛ ولى به نظر مىرسد در ميان آنها تفاوت دقيقى است « حرب » آن است كه همهء اموال كسى را ببرند ، زيرا در لغت به عنوان « اخذ جميع ماله » تفسير شده است ؛ ولى « سلب » غالبا به معناى بردن لباس افراد و آنچه در دست دارند تفسير شده است و لذا در حديث داريم : « من قتل قتيلا فله سلبه ؛ كسى كه در ميدان جنگ فردى را به قتل برساند لباس و سلاحش از آن اوست » . « 1 »
و اما « نهب » كه در لغت به معناى غنيمت گرفتن و غارت كردن آمده است ممكن است اشاره به غارتهاى گروهى و دستهجمعى باشد ، بنابراين معناى كلام امام عليه السّلام اين مىشود كه : دنيا گاه تمام هستى انسان را مىبرد و گاه بخشى از آن را و گاه گروهى از غارتگران به عناوين مختلف بر سر كار مىآيند و اموال گروههايى از مردم را به غارت مىبرند .
آرى ، به راستى دنيا - اگر خوب دقت كنيم - ميدان كارزارى است كه غارتگران در آن به جان هم افتادهاند و غارت در اشكال مختلف آن صورت مىگيرد و سرانجامش « عطب » يعنى هلاكت و نابودى است و اينها همه در حالى است كه همهء انسانها در آستانه سفر ، به جهان ديگر قرار دارند و كسى از فرداى خود باخبر نيست . سپس امام عليه السّلام در سه جملهء ديگر به بخش ديگرى از مشكلات و معايب دنيا اشاره كرده مىفرمايد : « راههايش حيرتزا ، گريزگاههايش ناتوانكننده و مقاصدش يأسآور و نوميدى زاست » ؛ ( قد تحيّرت مذاهبها ، و أعجزت مهاربها « 2 » ، و خابت مطالبها ) .
اشاره به اينكه انسانهاى بيدار هرگاه بخواهند از مشكلات آن نجات و رهايى يابند آن هم كار آسانى نيست . تشخيص دادن راه فرار در آن بسيار مشكل و پيدا كردن گريزگاه بسيار پيچيده است .
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، جلد 41 ، صفحهء 73 . اين حديث از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و إله نقل شده و نيز در سنن بيهقى ، جلد 6 ، صفحهء 307 و 309 نيز آمده است .
( 2 ) . « مهارب » جمع « مهرب » بر وزن « مطلب » به معناى گريزگاه از ريشهء حرب بر وزن چرب به معناى گريختن گرفته شده است .