در آيهء 56 و 57 سورهء صافات از قول بعضى از بهشتيان مىخوانيم كه از فراز بهشت نگاهى به دوزخ مىافكند و به دوست گمراه دوزخيش مىگويد : «
« تَاللَّهِ إِنْ كِدْتَ لَتُرْدِينِ وَ لَوْ لا نِعْمَةُ رَبِّي لَكُنْتُ مِنَ الْمُحْضَرِينَ »
به خدا سوگند ! نزديك بود مرا نيز به هلاكت بكشانى و اگر نعمت پروردگارم نبود من نيز از احضارشدگان در دوزخ بودم » .
در حديثى نيز از امام صادق عليه السّلام مىخوانيم كه از آن حضرت پرسيدند چه چيز ايمان را در انسان ثابت و راسخ مىكند ؟ در پاسخ فرمود : « الّذى يثبته فيه الورع ، و الّذى يخرجه منه الطّمع ؛ ورع و تقوا ايمان را در انسان تثبيت مىكند و طمع آن را بيرون مىسازد » . « 1 »
در حديث ديگرى از آن حضرت آمده است : « من كان فعله لقوله موافقا فاثبت له الشّهادة بالنّجاة و من لم يكن فعله لقوله موافقا فإنّما ذلك مستودع ؛ كسى كه رفتارش با گفتارش هماهنگ است به نجات او گواهى ده ، و آن كس كه موافق نيست ايمانش عاريتى است ( و بر باد مىرود ) » . « 2 »
امير مؤمنان على عليه السّلام نيز به « كميل » راه پايدار بودن را نشان داد و فرمود : « يا كميل ! إنّما تستحقّ أن تكون مستقرا إذا لزمت الجادّة الواضحة الّتى لا تخرجك إلى عوج و لا تزيلك عن منهج ما حملناك عليه و هديناك إليه ؛ اى كميل ! تنها در صورتى مستحق ثبات ايمان هستى كه از جادهء روشنى كه تو را به كژى نمىبرد حركت كنى و از روشى كه به تو آموختهايم و به سوى آن هدايت شدهاى ، جدا نشوى » . « 3 »
البتّه عوامل ثبات و تزلزل ايمان منحصر به آنچه گفته شد نيست ؛ ولى بخش مهمى را مىتوان در عوامل فوق جستجو كرد .
* * *
هامش
( 1 ) . ميزان الحكمة ، جلد 1 ، حديث 1359 .
( 2 ) . الكافى ، جلد 2 ، صفحهء 420 .
( 3 ) . بحار الانوار ، جلد 74 ، صفحهء 272 .