است لطيف و ماوراى ماده با جسم خاكى پيوند داده و موجودات مختلف را در كنار يكديگر قرار داده است ، همانگونه كه در تركيب بدن انسان و جانوران و گياهان ديده مىشود كه دهها فلز و شبه فلز در كنار هم قرار گرفته و تركيبى بديع به وجود آوردهاند .
جالب اينكه در ميان دو ضدّ ؛ مانند قطب مثبت و منفى الكتريسيته ، جاذبه و كشش قرار داد ، و در ميان دو الكتريسيتهء يكسان ؛ مانند دو مثبت يا دو منفى ، دافعه قرار داده است .
در ميان جنس نر و ماده بهطور طبيعى جاذبه و در ميان دو هم جنس دافعه قرار داده است .
به اين ترتيب امام عليه السّلام به چهار بخش از موجودات جهان اشاره كرده است كه بخشى از آنها متضادّند ؛ مانند نور و ظلمت و روح و جسم ، و بعضى متباينند ؛ مانند انواع گياهان و جانداران كه در عين تباين تضادّى هم با يكديگر ندارند . خداوند در ميان همهء اينها الفتى ايجاد كرد .
قسم سوم آنهايى هستند كه از هم دورند و خداوند آنها را به يكديگر نزديك مىكند ؛ مانند همسرانى از دو قوم جداى از يكديگر كه بر اثر عشق و محبّت به هم نزديك مىشوند .
قسم چهارم امورى هستند كه ذاتا به يكديگر نزديكند ؛ ولى خداوند در تدبير جهان آنها را از هم دور مىسازد ؛ مانند كرات منظومهء شمسى كه طبق نظريهء معروف ، روزى همه در كنار هم بودند اما خداوند آنها را از هم جدا كرد و منظومهء شمسى را به وجود آورد .
يا اينكه اجزاى تركيبى و برگهاى گياهان بعد از خشكيدن از يكديگر جدا مىشوند و تبديل به عناصر فعّالى براى پرورش درختان و گياهان ديگر مىگردند ، همچنين گاه قطعات ابر را از مناطق مختلف با فرمانى كه به بادها مىدهد به هم پيوند مىزند و بارانهاى حياتبخش نازل مىكند و به بادهاى ديگر فرمان مىدهد كه آنها را از هم متلاشى كنند و به جاهاى ديگر بفرستند .
آرى ! ربوبيّت و تدبير او چنين اقتضا مىكند كه گاه جمع بين ضدّين كند و گاه
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 199
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٩٩