مىپردازد كه به راستى از عجايب خلقتاند . نه تنها از اين جهت كه بر خلاف جاذبهء زمين به آسمان پرواز مىكنند و با سرعت عجيب و فوق العادهاى به هرسو مىروند ، بلكه ساختمان آنها از جهات مختلف - كه در پايان اين بحث به بخشى از آن اشاره مىشود - جنبهء استثنايى دارد . حضرت مىفرمايد : « پرندگان مسخّر فرمان اويند » ؛ ( فالطّير مسخّرة لأمره ) .
اين جمله برگرفته از آيهء شريفهء «
« أَ لَمْ يَرَوْا إِلَى الطَّيْرِ مُسَخَّراتٍ فِي جَوِّ السَّماءِ ما يُمْسِكُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ »
آيا پرندگانى را كه بر فراز آسمانها نگه داشته شدهاند نديدند ؟ هيچ كس جز خدا آنها را نگاه نمىدارد ، در اين امر نشانههايى ( از عظمت و قدرت خدا ) وجود دارد براى كسانى كه ايمان مىآورند ( و آمادهء پذيرش حقّند ) » . « 1 »
آنگاه به شرح بيشترى دربارهء پرندگان پرداخته و به چند نكتهء مهم اشاره مىكند و مىفرمايد : « خداوند شمارهء پرها و نفسهاى آنها را احصا كرده ، پاهاى بعضى را براى حركت درون آب ، محكم ساخته و پاى گروهى را براى خشكى و براى هركدام غذاى مناسب و خاصّى مقدّر فرموده و اصناف آنها را شماره نموده ( و هريك را به شكل خاصّى آفريده است ) اين كلاغ است و آن عقاب ، و اين كبوتر است و آن شترمرغ . هريك را به نامى فرا خوانده و روزىاش را بر عهده گرفته است » ؛ ( أحصى عدد الرّيش « 2 » منها و النّفس ، و أرسى « 3 » قوائمها على النّدى « 4 » و اليبس ؛ و قدّر أقواتها ، و أحصى أجناسها . فهذا غراب و هذا عقاب . و هذا حمام و هذا نعام ؛ دعا كلّ طائر باسمه ، و كفل له برزقه ) .
هامش
( 1 ) . نحل ، آيهء 79 .
( 2 ) . « ريش » به معناى پرهاى پرندگان است و چون پرهاى آنها غالبا زينتى است به لباسهاى زينتى نيز « ريش » اطلاق مىشود .
( 3 ) . « ارسى » از مادهء « رسو » بر وزن « رسم » به معناى ثابت و پابرجا بودن گرفته شده و ارسى به معناى پابرجا ساختن است .
( 4 ) . « ندى » و « نداوت » به معناى رطوبت است .