امام عليه السّلام در اين عبارات به نكات زيبايى اشاره مىكند . پرهاى پرندگان از شگفتانگيزترين بخشهاى آنهاست ؛ هركدام شبيه نهال زيبايى است كه ريشهاش در گوشت بدن او بهطور سطحى فرورفته و شاخ و برگها به صورت منظم از آن روييده و با چينش مخصوص در اطراف سر ، گلو ، بالها و سينهها روى هم قرار گرفته است و هريك از آنها كه بيفتد نهال ديگرى به جاى آن مىرويد . لطافت آن عجيب و رنگآميزى آن عجيبتر است .
سپس به پاهاى آنها اشاره مىكند كه بعضى براى خشكى ساخته شده ، كوتاه و محكم و بعضى براى استفاده در كنار درياها و نهرها ، بلند و كشيده كه با گردن بلندى همراه است و به حيوان اجازه مىدهد غذاى خود را از درون آب بگيرد .
آنگاه به مواد غذايى آنها اشاره مىكند كه براى هريك سهمى از دانههاى غذايى و غير آن قائل شده است و جالب اينكه هيچيك از پرندگان دندانى براى خرد كردن اين دانهها ندارند . در عوض معدهاى به آنها داده ( كه در عربى به آن « قانصه » مىگويند ) بسيار پرحرارت و داغ كه با ترشحات مناسب دانهها را نرم و قابل جذب مىكند و چون به جهت وجود دشمنان مختلف ، وقت زيادى براى برچيدن دانه ندارد ، خداوند عضو ديگرى به آنها داده به نام چينهدان ( كه در عربى به آن « حوصله » مىگويند ) و مانند كيسهاى است براى جمعآورى سريع دانهها تا به هنگام فرصت بهطور تدريجى به سنگدان منتقل كند و آن را هضم و جذب نمايد .
آنگاه به انواع گوناگون و كاملا متفاوت پرندگان اشاره مىكند كه هريك ساختمانى مخصوص خود و برنامههاى ويژهاى در زندگى دارند ؛ از كلاغها گرفته تا عقابها و از كبوترها تا شترمرغها و عجايب آفرينش در آنها به قدرى زياد است كه انسان را مبهوت مىكند .
بزرگ است خداوندى كه اين همه موجودات را به صورتهاى مختلف آفريده است .
شايد جملهء « دعا كلّ طائر باسمه » اشاره به همين موضوع باشد كه هريك از پرندگان
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 185
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٨٥