مقابل جزر و مد ناشى از جاذبهء ماه آرامش مىبخشد ، و دامنههاى آن چراگاه آمادهاى براى چهارپايان است . همچنين طولانى بودن گلهها سبب مىشود منابع آب به صورت برف برفراز آنها ذخيره شود و تدريجا به سوى زمينهاى تشنه سرازير گردد و آنها را آبيارى كند ، و انسانها و حيوانات تشنه را سيراب كند . قرآن مجيد مىگويد : «
« وَ الْأَرْضَ بَعْدَ ذلِكَ دَحاها أَخْرَجَ مِنْها ماءَها وَ مَرْعاها وَ الْجِبالَ أَرْساها مَتاعاً لَكُمْ وَ لِأَنْعامِكُمْ »
زمين را بعد از آن گسترش داد ، و از آن آب و چراگاهش را بيرون آورد ، و كوهها را ثابت و محكم نمود ، همه اينها براى بهرهگيرى شما و چهارپايانتان است » . « 1 »
در پايان به نكتهء مهمى از زندگى بشر اشاره مىكند و آن اختلاف لغات و لهجهها و كثرت زبانهاست . با اينكه پدر و مادر همه يكى است اين تعدد لغات از كجا سرچشمه گرفته است و چگونه هرگروهى به زبان خاصى سخن مىگويند ؟ و هماكنون بيش از هزار زبان ، اعم از زبانهاى رسمى و محلى در دنيا وجود دارد . خداوند چنان استعدادى براى خلق لغات به انسانها داده كه هرگروهى مىتوانند براى خود لغت و زبانى ابداع كنند . شايد براى اينكه اسرار زندگيشان تنها نزد خودشان باشد و بيگانگان از آن باخبر نشوند . قرآن مجيد مىگويد : «
« الرَّحْمنُ عَلَّمَ الْقُرْآنَ خَلَقَ الْإِنْسانَ عَلَّمَهُ الْبَيانَ »
خداوند رحمن قرآن را تعليم فرمود ، انسان را آفريد و به او سخن گفتن آموخت » . « 2 »
نيز مىفرمايد : «
« وَ مِنْ آياتِهِ خَلْقُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافُ أَلْسِنَتِكُمْ وَ أَلْوانِكُمْ »
و از آيات او آفرينش آسمانها و زمين و تفاوت زبانها و رنگهاى شماست » . « 3 »
امام عليه السّلام بعد از استدلالات قوى و نيرومند و قانعكنندهء بالا براى اثبات وجود خدا دربارهء منكران پروردگار سخن مىگويد و ادعاى بىاساس آنها را با دو دليل ابطال مىكند .
( البتّه كمتر موردى در قرآن و نهج البلاغه ديده مىشود كه سخن از ماديها و منكران ذات
هامش
( 1 ) . نازعات ، آيات 30 - 33 .
( 2 ) . الرحمن ، آيات 1 - 4 .
( 3 ) . روم ، آيهء 22 .