شرح و تفسير قدرت بىنظير او در آفرينش موجودات كوچك و بزرگ
در ادامهء بحث اين خطبه كه از خداشناسى آغاز شد و با پيامبرشناسى ادامه يافت ، امام عليه السّلام بار ديگر به خداشناسى بازمىگردد و اين بار به ادلهء اثبات وجود خداوند و علم و قدرت بىپايان او مىپردازد و به آنها كه از بيراهه مىروند هشدار داده و مىفرمايد : « اگر در عظمت قدرت ( خداوند ) و اهميّت نعمت او مىانديشيدند ، به راه راست بازمىگشتند و از آتش سوزان ( دوزخ ) مىترسيدند » ؛ ( و لو فكّروا في عظيم القدرة ، و جسيم النّعمة ، لرجعوا إلى الطّريق ، و خافوا عذاب الحريق ) .
اشاره به دو چيز است كه اگر انديشهها در آن به كار گرفته شود آثار آن به زودى در اعمال انسان آشكار مىشود ؛ نخست انديشه در عظمت قدرت خدا ، كه كرات عظيم آسمانى و ميلياردها ستاره در يك كهكشان و صدها ميليون كهكشان آفريده و كرانههاى ملك عظيم او بر هيچ كس روشن نيست و آنچه را درباره عظمت جهان مىگوييم مربوط به چيزى است كه در قلمرو علم قاصر ما قرار گرفته و اى بسا تمام اينها همچون برگ درختى باشد كه بر پيكر درخت سر به آسمان كشيدهاى در ميان جنگلى قرار دارد .
انديشه در اين امر سبب مىشود كه انسان در برابر چنين قدرتى خاضع گردد ، سر بر آستانش نهد دل به او ببندد و زندگى خود را با نام و ياد او نورانى سازد .
ديگر اينكه در نعمتهايى بيانديشد كه همهء وجود ما را دربرگرفته و از لحظهء انعقاد نطفه تا پايان عمر ادامه دارد ؛ خورشيد و ماه و آسمان و زمين را به خدمت ما گماشته و ابرها و بادها و بارانها را سر بر فرمان ما نهاده ، در همه جا خوان نعمتش را گسترده و همه را روزى خوار خود ساخته است .
به يقين شكر نعمت كه در فطرت هرانسانى است او را به دنبال شناخت منعم مىفرستد .
حضرت در ادامه مىفرمايد : چه عاملى سبب مىشود كه با وجود اين انگيزههاى قوى ،