تأثير بازدارندگى آنها از گناه ، رحمت محسوب مىشود .
در ادامهء اين سخن عموم بندگان را مخاطب ساخته ، مىفرمايد : « خدا را ، خدا را ، اى بندگان خدا ! اكنون كه سالم و تندرست هستيد پيش از آنكه بيمار شويد و اكنون كه در حال وسعت قرار داريد پيش از آنكه در تنگناى زندگى قرار گيريد ، فرصت را غنيمت بشمريد و كوشش كنيد گردن خود را از زير بار مسئوليتها رها سازيد پيش از آنكه درهاى رهايى به روى شما بسته شود » ؛ ( فاللّه معشر العباد ! و أنتم سالمون في الصّحّة قبل السّقم ، و في الفسحة قبل الضّيق . فاسعوا في فكاك رقابكم من قبل أن تغلق رهائنها « 1 » ) .
در اينجا امام عليه السّلام به دو نعمت بزرگ الهى اشاره مىكند كه يكى سلامت و تندرستى و ديگر فراهم بودن امكانات كه سبب مىشود انسان توانايى بر اقدام به هركارى داشته باشد . آرى به همگان هشدار مىدهد كه از اين فرصتها استفاده كنند و خود را از زير بار مسئوليت رها سازند . عبارت « فاسعوا في فكاك رقابكم » اشاره به اين است كه ذمّهء همهء انسانها مشغول به تكاليفى است كه تا آن را انجام ندهند آزاد نمىشوند . در زمانهاى گذشته در ميان بعضى از اقوام چنين معمول بود كه اگر بدهكارى توان پرداخت بدهىهاى خود را نداشت طلبكار شخص بدهكار را به بردگى مىگرفت و تا بدهى خود را نمىپرداخت آزاد نمىشد و طوق بندگى او را در گردن داشت ، جملهء بالا مىتواند كنايهاى از اين مطلب باشد .
فقرهء « قبل أن تغلق رهائنها » نيز اشارهاى به اين است كه هرگاه شخص بدهكار در اداى بدهى خود كوتاهى كند چيزى را كه به گروگان نزد طلبكار گذاشته است به ملك او درمىآيد ( البتّه به مقدار طلبش ) . امام عليه السّلام مىفرمايد : ديون الهى خود را كه همان انجام فرامانها و واجبات است ادا كنيد تا گروگان آنها كه خود شما هستيد رهايى يابد .
هامش
( 1 ) . « رهائن » جمع « رهينه » به معناى گروگان است .