در جملهء اوّل ، امام عليه السّلام اشاره به گناهان صغيره مىكند كه وعدهء بخشش آنها مشروط به ترك گناهان كبيره در قرآن مجيد ذكر شده است
« إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ »
. « 1 » و يا اشاره به گناهان كبيرهاى است كه جنبهء حق اللّه دارد و انسان مىتواند با آب توبه و ندامت آن را بشويد و با اعمال صالح خود گذشته را جبران كند .
و اما جملهء دوّم كه سوّمين نوع ظلم را بيان مىكند ، اشاره به حق الناس است كه اسلام ، اهمّيّت فوق العادهاى براى آن قائل شده و مجازات آن شديد است و تا صاحب حق از آن نگذرد ، خداوند نمىبخشد ؛ بنابر اين تعبير به قصاص در عبارت مزبور اشاره به مجازات الهى است ؛ نه قصاص معروف و مصطلح ؛ لذا بعد از آن مىفرمايد : اين قصاص الهى نه همچون جراحات تير و خنجر است و نه همچون ضربات شلاق ؛ بلكه مجازاتهايى است كه همه اينها در برابر آن ناچيز است ؛ از درون مىسوزاند و به برون سرايت مىكند ؛ آن گونه كه در قرآن بيان شده است : «
« نارُ اللَّهِ الْمُوقَدَةُ الَّتِي تَطَّلِعُ عَلَى الْأَفْئِدَةِ »
؛ آتش سوزان الهى است كه از قلبها سر بر مىكشد » . « 2 » در حديثى از امام صادق عليه السّلام مىخوانيم : « خداوند به يكى از پيامبرانش - كه در كشور يكى از جباران زندگى مىكرد - وحى فرستاد كه نزد آن پادشاه جبار برو و به او بگو : من به تو حكومت ندادهام كه خون مردم را بريزى و اموال آنها را غصب كنى . من تو را بدان دليل به اين منصب گماردم كه نالهء مظلومان را كه به درگاه من مىنالند خاموش كنى ؛ چرا كه من از حقوق غصب شدهء آنها صرف نظر نمىكنم ؛ هر چند كافر باشند ! » « 3 » .
امام باقر عليه السّلام نيز مىفرمايد : « هر كس به ديگرى ستم كند ، خداوند در مقابل آن ، وى را مجازات خواهد كرد ؛ مجازاتى در جانش و مالش ؛ ولى ظلمهايى كه بين انسان و خداست
هامش
( 1 ) نساء ، آيهء 31 .
( 2 ) همزه ، آيات 6 و 7 .
( 3 ) اصول كافى ، جلد 2 ، صفحهء 333 . ( حديث 14 ) .