اينها در برابرش كوچك است . مبادا در دين خدا به رنگهاى مختلف درآييد ؛ چرا كه اتحاد و اجتماع در راه حق - هر چند خوشايند شما نباشد - از پراكندگى در راه باطلى كه مورد علاقهء شماست بهتر است و خداوند سبحان به هيچ كس ، نه از گذشتگان و نه باقى ماندگان به سبب اختلاف و تفرقه ، نتيجهء خوبى نبخشيده است . اى مردم ! خوشا به حال آن كس كه پرداختن به حال خويش او را از توجّه به عيوب مردم باز دارد و خوشا به حال آن كس كه در خانه نشسته ، روزى خود را مىخورد و به طاعت پروردگارش مىپردازد و بر گناه خويش مىگريد . چنين كسى به اصلاح خويش مشغول و مردم از دست او در آسايشند .
شرح و تفسير خوشا به حال آنها كه مشغول اصلاح خويشاند
در اين بخش از خطبه كه بخش پايانى آن است ، امام عليه السّلام به سه موضوع مهم اشاره مىكند : يكى اقسام سه گانه ظلم و ديگر موضوع وحدت مسلمين و اهمّيّت آن و سرانجام توجّه به خودسازى به جاى عيب جويى ديگران . بحثهايى كه در اين خطبه در مورد مسايل اخلاقى ذكر شد و نصايحى را كه در اين زمينه بيان شد با ذكر اين سه مطلب تكميل مىشود .
نخست مىفرمايد : « آگاه باشيد ! ظلم بر سه گونه است : ظلمى كه هرگز بخشوده نخواهد شد و ظلمى كه بدون كيفر نخواهد بود و ظلمى كه بخشوده مىشود و بازخواست ندارد » ( ألا و إنّ الظّلم ثلاثة : فظلم لا يغفر ، و ظلم لا يترك ، و ظلم مغفور لا يطلب ) .
سپس به شرح هر يك از اين سه قسمت پرداخته ، مىفرمايد : « اما ظلمى كه بخشوده نخواهد شد ، شرك به خداست . خداوند متعال مىفرمايد : خدا هيچ گاه شرك به خود را نمىبخشد ( و كسانى را كه همتايى براى او قرار دهند مشمول عفو نخواهد ساخت ) » ( فأمّا الظّلم الّذي لا يغفر فالشّرك باللّه ، قال اللّه تعالى :
« إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ »
) .