در تاريخ آمده است كه عثمان در مقابل اين سخن تسليم شد ؛ ولى تقاضا كرد كه در مورد مدينه فقط سه روز به او مهلت داده شود . امام عليه السّلام فرمود : مانعى ندارد و از نزد عثمان بيرون آمد و به مردمى كه در انتظارش بودند آن چه را گذشته بود خبر داد و قراردادى ميان آنها و عثمان مرقوم داشت كه در آن عثمان سه روز مهلت داده شده بود تا حقوق پايمال شده را به جايگاه اصليش برگرداند و فرماندارانى را كه مورد نفرت مردم بودهاند ، عزل كند . از او در اين نامه عهد و پيمان بسيار محكمى گرفت و گروهى از مهاجران و انصار را گواه آن قرار داد ؛ به دنبال آن ، مردم دست از عثمان كشيدند و به سراغ كارشان رفتند به اميدى كه به زودى به عهد و پيمان خود وفا كند ؛ غافل از اين كه او مىخواست در اين سه روز آمادهء نبرد با مخالفان گردد و سلاح جمعآورى كند و او لشكر عظيمى از بردگان خمس ( خمس غنايم ) آماده ساخت . هنگامى كه سه روز گذشت ، ديدند همه چيز بر سر جاى خود مانند سابق است و همين امر ، باعث شورش شديد مردم بر ضدّ عثمان شد ؛ شورشى كه ماجرايش طولانى است و به كشته شدن عثمان انجاميد . جالب اين است كه تمام آن چه گفتيم ، طبرى مورّخ معروف در تاريخ معروف خود نقل كرده است . « 1 »
چند نكته دربارهء حادثه قتل عثمان
دربارهء قتل عثمان و حوادث قبل و بعد از آن ، مطالب بسيارى است كه ما در مجلدات قبل ، در تفسير خطبههاى متعددى به بسيارى از آنها اشاره كردهايم و در اين جا نيز لازم است به چند نكته اشاره كنيم :
1 - بى ترديد ، قتل عثمان حادثهء ناگوارى بود ؛ چرا كه پيامدهاى سوئى براى مسلمين داشت و همان گونه كه در روايتى از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله پيش بينى شده بود ، سبب گرديد كه اختلافات زيادى ميان مسلمانان بروز كند و خونهاى زيادى ريخته شود ؛ هر چند مقصّر اصلى در اين حادثه ، شخص عثمان و ياران و همكاران او بودند كه حكومت اسلامى را از
هامش
( 1 ) تاريخ طبرى ، جلد 3 ، صفحهء 404 ، حوادث سال 35 ق .