طبيعى غرق ظلم و فساد و تباهى خواهد شد و بدترين خلق خداست ؛ چرا كه نه تنها خود را تيره بخت مىكند ، بلكه جامعهاى را به بدبختى و تيره روزى مىكشاند .
امام عليه السّلام در ادامهء اين سخن ، حديث تكان دهندهاى از پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله نقل مىكند و مىفرمايد : « من از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله شنيدم كه مىفرمود : روز قيامت ، پيشواى ستمكار را حاضر مىكنند ؛ در حالى كه نه ياورى با اوست و نه عذر خواهى ، سپس او را در آتش دوزخ مىافكنند و همچون سنگ آسيا در آن ، به گردش در مىآيد آن گاه او را در قعر دوزخ به زنجير مىكشند » ( و إني سمعت رسول اللّه - صلّى اللّه عليه و آله - يقول : « يؤتى يوم القيامة بالإمام الجائر و ليس معه نصير و لا عاذر ، فيلقى في نار جهنّم ، فيدور فيها كما تدور الرّحى ، ثمّ يرتبط في قعرها « 1 » » ) .
تعبير « و ليس معه نصير و لا عاذر » اشاره به اين است كه او در دنيا افرادى داشت كه در مشكلات ، او را يارى مىكردند و در خطاها و ظلمها براى او عذر تراشى مىنمودند و او نيز براى حفظ آنان سرمايههاى فراوانى هزينه مىكرد ؛ ولى در آن روز ، اثرى از آنان نيست .
تنهاى تنها در دادگاه عدل الهى حضور مىيابد و چون سياه نامهء اعمالش آشكار است ، به زودى به جهنم سوق داده مىشود .
جملهء « فيدور فيها كما تدور الرحى » ( در جهنم همچون سنگ آسياب به چرخش در مىآيد ) ممكن است اشاره به اين باشد كه چرخش در آتش جهنّم اوّلا سبب سوزش بيشتر و ثانيا موجب جلب توجه دوزخيان و رسوايى است .
سپس امام عليه السّلام به نكتهء مهمّى در ارتباط با آيندهء عثمان اشاره مىكند و شديدا به او هشدار مىدهد و مىفرمايد : « من تو را به خدا سوگند مىدهم نكند تو همان پيشواى مقتول اين امّت باشى ! چرا كه گفته مىشد ( پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله مىفرمود : ) در اين امّت ، پيشوايى به قتل مىرسد كه بعد از آن درهاى كشتار و جنگ به روى اين امت تا قيامت
هامش
( 1 ) طبرى در تاريخ خود قسمت عمدهء خطبه را كه مشتمل بر اين حديث است در جلد 3 ، صفحهء 376 در حوادث سنهء 34 نقل كرده است .