وارد شده بود ريشهكن كرد و احكامى را كه اكنون نزد ما روشن است بيان داشت ؛ بنابر اين كسى كه جز اسلام آيينى برگزيند شقاوت و بدبختى دامن او را خواهد گرفت ، دستگيرهء ايمانش از هم گسسته ، سقوط او شديد و سرانجام ، اندوهى طولانى و عذابى مهلك خواهد داشت .
به خدا توكّل مىكنم ؛ توكّلى همراه با توبه و بازگشت به سوى او و از او هدايت مىطلبم ، به راهى كه به سوى بهشتش منتهى مىشود و به منزلگاه مورد رضايش مىرسد .
شرح و تفسير اوصاف ديگرى از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله
امام عليه السّلام در آغاز خطبه به معرفى پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و آيين او مىپردازد و مىفرمايد :
« خداوند او را با نور روشنى بخش و برهان آشكار و طريق واضح و كتاب هدايت كننده ، برانگيخت » ( ابتعثه بالنّور المضيء ، و البرهان الجلىّ ، و المنهاج البادي « 1 » و الكتاب الهادي ) .
منظور از « نور مضىء » همان نور نبوّت اوست كه همه جا را روشن ساخت و « برهان جلى » اشاره به معجزات آشكار اوست . « منهاج بادى » شريعت واضح او را بيان مىكند و « كتاب هادى » قرآن است كه هدايتگر خلايق تا دامنهء قيامت است .
بعضى از شارحان نهج البلاغه هر چهار جمله را اشاره به قرآن مىدانند كه امام عليه السّلام از زواياى مختلف به آن نگريسته است ؛ ولى آن چه در تفسير آن گفتيم كه هر يك به چيزى اشاره مىكند ، مناسبتر به نظر مىرسد و جمعى از شارحان نهج البلاغه آن را پذيرفتهاند .
در هر حال ، كلام امام عليه السّلام اشاره به اين دارد كه اركان چهارگانهء دعوت پيامبر ، از هر نظر
هامش
( 1 ) « بادى » از مادهء « به دو » ( بر وزن سرو ) به معناى آشكار شدن و وضوح كامل است و وصف شريعت پيغمبر به بادى اشاره به آن است كه دستورات او مورد پذيرش خردمندان است .