پيمانهايى از يكديگر به ارث مىبرند ، نخستين آنها رهبر آخرينشان هستند و آخرينشان پيرو نخستين آنها . ( آرى ) آنها ، براى به دست آوردن دنياى پست بر يكديگر سبقت مىجويند و همچون سگانى كه بر سر مردار گنديدهاى ريخته باشند با يكديگر به نزاع بر مىخيزند ( گر چه در ظاهر متحدند ) ولى به زودى پيروان ، از پيشوايان خود برائت مىجويند و رهبران از پيروانشان و سرانجام با بغض و كينه از هم جدا مىشوند و به هنگام ملاقات ( در اين جهان و يا در آخرت ) يكديگر را لعن و نفرين مىكنند .
شرح و تفسير فتنههايى در پيش است ، به هوش باشيد
امام عليه السّلام در اين بخش از خطبه ، مردم را از فتنههايى كه در پيش است با خبر مىكند و بر حذر مىدارد و به آنها آگاهى مىدهد ، تا آن جا كه ممكن است از ضربات فتنه در امان بمانند و از ضايعات آن بكاهند و جالب اين كه امام عليه السّلام در اين بخش به سرچشمههاى فتنه و كيفيت شكل گيرى و مراحل مختلف آن با بيان لطيفى اشاره مىكند و مىفرمايد :
« شما اى گروه عرب ! در آينده هدف بلاهايى هستيد كه نزديك شده است ؛ از مستى نعمت بپرهيزيد ، و از بلاهايى كه كيفر اعمال شماست بر حذر باشيد » ( ثمّ إنّكم معشر العرب أغراض بلايا قد اقتربت ، فاتّقوا سكرات النّعمة ، و احذروا بوائق « 1 » النّقمة ) .
امام عليه السّلام در اين عبارت به دو عامل مهم از عوامل فتنهها اشاره فرموده است كه : يكى از آنها مستى حاصل از نعمت است و ديگرى مجازات اعمال ؛ كه نتيجه آن فتنههايى است كه دامان مردم را مىگيرد و آنها را هدف بلاها قرار مىدهد .
سپس براى كم كردن ضايعات فتنه چنين دستور مىدهد : « هنگامى كه گرد و غبار حوادث ناشناخته بر مىخيزد ، و پيچيدگىهاى فتنه به هنگام تولّد نوزاد آن آشكار
هامش
( 1 ) « بوائق » جمع « بائقه » به معناى حادثهء مهم و مرگبار است و از مادهء « بوق » ( بر وزن فوق ) به معناى فاسد شدن مىباشد .