« الا إنّما الدّنيا لخير معجّل * فما عاقل باع الوجود بدين »
« 1 »
نكته دو بال براى پرواز به سوى خدا !
خوف و رجا يعنى بيم از كيفر و اميد به لطف و رحمت خدا ، قوىترين انگيزهء حركت به سوى تقوا و پاكيزگىهاست .
هيچ كس بدون اين دو نمىتواند در آسمان قرب حق پرواز كند و به اوج قاف قرب او راه يابد .
همان گونه كه اميد به نتايج لذت بخش پيروزى در امتحان و بيم از آثار سقوط و رفوزه شدن تمام نيروهاى يك محصل و دانشجو را براى پيمودن مسير علوم و دانشها بسيج مىكند ، در پيمودن راه معنويت نيز بهرهگيرى از اين بيم و اميد ضرورى است . در حديثى از پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله مىخوانيم : « أعلى النّاس منزلة عند اللّه أخوفهم منه ؛ برترين مردم از نظر مقام در پيشگاه خدا خائفترين آنهاست » . « 2 » امام صادق عليه السّلام مىفرمايد : « لا يكون المؤمن مؤمنا حتّى يكون خائفا راجيا ، و لا يكون خائفا راجيا حتّى يكون عاملا لما يخاف و يرجو ؛ مؤمن ، مؤمن نخواهد بود تا داراى خوف و رجا باشد و خوف و رجا نخواهد داشت مگر اين كه با آن چه مىترسد يا اميد دارد هماهنگ عمل كند » . « 3 » ولى بهرهگيرى از اين دو در صورتى امكان دارد كه خوف و رجا كاذب نباشد و نشانهء
هامش
( 1 ) اين مضمون اشعار معروفى است كه از عمر سعد هنگامى كه ابن زياد پيشنهاد جنگ با امام حسين عليه السّلام را به او كرد و وعدهء فرماندارى رى را به او داد و او نخست در انتخاب ميان اين دو ، حيران گشت و سرانجام تصميم به جنگ گرفت ، نقل شده است . اين اشعار را مرحوم سيّد بن طاووس در لهوف ، صفحهء 193 به طور كامل آورده و مورخ معروف ، طبرى نيز در حوادث سال 61 هجرى بخشى از آن را نقل كرده است .
( 2 ) بحار الانوار ، جلد 74 ، صفحهء 180 .
( 3 ) اصول كافى ، جلد 2 ، صفحهء 71 .