انسان است ؛ آن گونه كه قرآن كريم مىفرمايد : «
« وَ إِنَّ عَلَيْكُمْ لَحافِظِينَ كِراماً كاتِبِينَ يَعْلَمُونَ ما تَفْعَلُونَ »
؛ و بىشك ، نگاهبانانى بر شما گمارده شده و الا مقام و نويسنده ( اعمال نيك و بد شما ) كه مىدانند شما چه مىكنيد » . « 1 » در اين جا سؤال معروفى مطرح است و آن اين است كه با وجود علم خداوند به همه حقايق جهان هستى و اين كه به ما از خود ما نزديكتر است چه نيازى به اين مراقبان و گواهان است ؟
پاسخ اين پرسش با توجه به يك نكته روشن مىشود . انسان موجودى است مادى و با جهان ماوراى ماده آشنايى زيادى ندارد و نزديك بودن خداوند را به خود احساس نمىكند ؛ اما هنگامى كه گفته شود اعضاى پيكر و پوست تن شما در قيامت گواه تن شماست اين مطلب را به خوبى درك مىكند ؛ همچنين اگر گفته شود : دو فرشتهء الهى هميشه با شماست و اعمال و كردار شما را ثبت و ضبط مىكند ، اين گونه امور او را به موضوع مراقبت توجّه بيشترى مىدهد و عامل بازدارندهء مؤثرى در برابر گناهان اوست .
خداوند متعال مىخواهد به هر وسيله بندگانش را از گناهان باز دارد و گواه قرار دادن اعضاى پيكر و فرشتگان يكى از اين وسائل است .
جالب اين كه اين گواهان همه چيز حتى تعداد نفس كشيدنهاى ما را ثبت مىكنند و براى نوشتن نامهء اعمال ما نيازى به روشنايى چراغ ندارند ؛ حتى در ظلمت مطلق نيز مىنويسند و ثبت مىكنند ؛ اما نوشتن آنها چگونه است ؟ به يقين مانند نوشتن ما نيست ؛ هر چند جزئيات آن را نمىدانيم .
در ادامهء بحث حافظان و مراقبان اعمال از مرگ و قبر سخن به ميان مىآيد ؛ مرگ و قبرى كه توجّه به آن ، خفتگان را بيدار و هوسبازان را هشيار مىكند ؛ مىفرمايد : « فردا به امروز نزديك است ، امروز آن چه را در آن است با خود مىبرد و فردا پشت سر آن فرا مىرسد ( و به اين ترتيب ، عمر به سرعت سپرى مىشود ) » ( و إنّ غدا من اليوم قريب .
هامش
( 1 ) انفطار ، آيات 10 - 12 .