آزمايش و فتنهء بزرگ چيست كه خدا تو را از آن آگاه ساخته است ؟
فرمود : اى على ! بعد از من امّتم در بوتهء آزمايش قرار مىگيرند ، عرض كردم : اى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله ! ( دربارهء شهادت من چه مىفرماييد ؟ ) مگر در جنگ « احد » ، بعد از آن كه جمعى از مسلمانان شهيد شدند و من به سعادت شهادت نرسيدم و اين بر من سخت آمد ، به من نفرموديد بشارت باد بر تو كه شهادت در پيش رو دارى ؟
رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله فرمود : مطلب همان گونه است كه گفتهام ؛ ولى در آن موقع چگونه صبر خواهى كرد ؟ عرض كردم : اى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله ! اين از موارد صبر نيست ( زيرا صبر در برابر مصيبت است ) بلكه از موارد بشارت و شكر است ( چرا كه شهادت در راه خدا بزرگترين افتخار است ) .
شرح و تفسير آزمون و فتنهء بزرگ !
در ادامهء اين خطبه چنين آمده است : « مردى به پا خاست ، عرض كرد : اى امير مؤمنان ! ما را از آن فتنه و آزمون ( بزرگ ) آگاه ساز و آيا در اين باره از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله سؤال كردى ؟ » ( و قام إليه رجل فقال : يا أمير المؤمنين ، أخبرنا عن الفتنة ، و هل سألت رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله عنها ؟ ) .
اين تعبير نشان مىدهد كه در ذهن مردم چنين بوده كه فتنهء مهمّى در پيش است و سؤال كننده مىخواهد بداند آيا رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله دربارهء اين فتنهء خطرناك و ويرانگر ، سخنى بيان فرموده است ؟
امام عليه السلام در پاسخ او چنين فرمود : « ( آرى ) هنگامى كه خداوند آيهء «
« الم أَ حَسِبَ النَّاسُ أَنْ يُتْرَكُوا أَنْ يَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لا يُفْتَنُونَ »
؛ آيا مردم گمان كردند همين كه گفتند : ايمان آورديم ، بدون آزمايش رها مىشوند ؟ » ، نازل فرمود ، من مىدانستم آن فتنه و آزمايش بزرگ تا زمانى كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله در بين ماست نازل