آزمايش مىشوند . قرآن را مطابق ميل خود تفسير مىكنند ( و به هر بهانهاى حرام خدا را حلال مىكنند ) ؛ شراب را به بهانهء نبيذ « 1 » و حرام و رشوه به صورت هديه و ربا را با نام بيع ، مجاز مىشمرند و كتاب خدا را تحريف معنوى مىكنند و سخن گمراهان غلبه مىكند . تو در آن روز در خانه بنشين تا زمانى كه به حكومت رسى ؛ ولى هنگامى كه حكومت در دست تو قرار گرفت ، حسد در سينهها به حركت در مىآيد و ( مخالفان و حاسدانت ) كارهاى تو را به هم مىريزند ( ولى تو استقامت كن ) » . « 2 » اين حديث را كه ابن ابى الحديد در تفسير اين خطبه بيان كرده ، به خوبى نشان مىدهد كه فتنه بزرگ ، كدام فتنه بوده است . « 3 » چهارمين و آخرين سؤال اين كه : چرا على عليه السّلام دربارهء شهادت خود سؤال كرد ؟ مگر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله هنگامى كه دربارهء اين فتنه سخن گفت به شهادت او اشاره كرد ؟ حال آن كه در خطبهء مورد بحث چيزى در اين زمينه ديده نمىشود .
پاسخ اين سؤال چنين است : همان گونه كه گفتيم ، مرحوم سيّد رضى ( ره ) خطبه را خلاصه كرده ؛ در روايات مشروحتر چنين آمده است : على عليه السّلام بعد از آن كه ماجراى اين فتنه را از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله شنيد عرض كرد : يا رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله ، تو به من وعدهء شهادت دادى ؛ از خدا بخواه زودتر نصيب من كند .
پيامبر صلّى اللّه عليه و آله فرمود : اگر تو به زودى شهيد شوى چه كسى با « ناكثين » ، « قاسطين » و « مارقين » ( آتش افروزان جمل و اصحاب معاويه و خوارج ) پيكار مىكند ؟ آرى ، من به تو
هامش
( 1 ) منظور از « نبيذ » - همان گونه كه در روايات اهل بيت عليهم السّلام وارد شده - اين است كه پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله براى رفع سردى آب مدينه به ياران خود دستور داده بود ، در ظرفهاى بزرگ ذخيرهء آب ، تعدادى خرما بيندازند ( نه به گونهاى كه آب مضاف شود ) ولى بعدا گروهى از منافقان اين موضوع را بهانه كردند ؛ مقدار زيادى خرما در آب مىريختند ؛ تخمير مىشد و شراب رقيقى به دست مىآمد و مىخوردند !
( 2 ) بحار الانوار ، جلد 32 ، صفحهء 243 .
( 3 ) شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، جلد 9 ، صفحهء 206 .