مشقت را به جاى استراحت و تشنگى را به جاى سيرابى پذيرفتهاند ، سر آمد زندگى را نزديك مىدانند ، از اين رو در انجام اعمال نيك شتاب دارند و آرزوهاى دور و دراز را دروغ مىشمرند ، از اين رو همواره پايان زندگى و مرگ را در نظر دارند .
شرح و تفسير برترين فضيلت انسان
امام عليه السّلام بعد از مقدمهء متين و محكم و حساب شدهاى كه در بخش اوّل اين خطبه بيان فرمود در اين بخش به سراغ مهمترين فضيلت انسانها مىرود كه همان تقوا است . نخست به آثار اخروى آن اشاره كرده مىفرمايد : « اى بندگان خدا ! شما را به تقوا سفارش مىكنم كه زاد و توشه ( سفر آخرت ) است و هم پناهگاه ( در برابر عذاب الهى ) ، زاد و توشهاى كه انسان را به مقصد مىرساند ، و پناهگاهى كه او را ( از خطرات ) رهايى مىبخشد » ( أوصيكم ، عباد اللّه ، بتقوى اللّه الّتي هي الزّاد و بها المعاذ : زاد مبلغ ، و معاد منجح ) .
بديهى است انسان در سفرهاى طولانى و پر خوف و خطر نياز به دو چيز دارد : زاد و توشهء كافى و منزلگاههايى كه او را از خطرات حفظ كند .
همان گونه كه قرآن مجيد مىفرمايد :
« وَ تَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوى »
؛ زاد و توشه برگيريد و بهترين زاد و توشه ، تقواست » « 1 » و در داستان يوسف عليه السّلام هنگامى كه بر لب پرتگاه گناه قرار گرفت ، از نيروى تقوا براى نجات خود ، استفاده كرد ، قرآن مىگويد : «
« قالَ مَعاذَ اللَّهِ »
؛ گفت به خدا پناه مىبرم » « 2 » و راستى تقوا پناهگاهى است ، مطمئن و محكم ، در برابر سيل خروشان هواى
هامش
( 1 ) بقره ، آيهء 197 .
( 2 ) يوسف ، آيهء 23 .