بدكاران را مشاهده مىكند ايمانى خالص از هر گونه شائبهء شرك ، و يقينى پاك از آلودگى به شك .
آرى يقين مراتبى دارد : مرتبه اوّل ، مرحلهاى است كه انسان از طريق استدلال به آن راه مىيابد و آن را علم اليقين مىگويند .
مرحله دوّم ، آن است كه انسان از طريق شهود به آن مىرسد گويى از دور با چشم خود انوار الهى را مشاهده مىكند و صحنههاى قيامت را مىبيند و آن را عين اليقين مىگويند .
مرحله سوّم ، كه مرحله نهايى است آن است كه گويى نزديك مىشود و همه چيز را لمس مىكند ، انوار الهى اطراف او را احاطه مىنمايد و نسيم روح بخش بهشتى ، روح او را نوازش مىكند و آتش سوزان دوزخ بر تنش اثر مىگذارد و آن را حقّ اليقين مىنامند ، بنا بر اين منظور از جمله « عاين » و « وقف » همان مرحله نهايى ايمان و يقين است كه انسان بالمعاينه و از نزديك به مقام شهود مىرسد و در كنار آن قرار مىگيرد .
و سرانجام امام عليه السّلام به سراغ شهادت بر توحيد و نبوت مىرود و اين بخش از خطبه را با آن پايان مىدهد ، مىفرمايد : « شهادت مىدهيم كه معبودى جز خداوند نيست ، يگانه است و همتايى ندارد و محمّد صلّى اللّه عليه و آله بنده و فرستادهء اوست ، شهادتى كه سخن را بالا مىبرد و عمل را به پيشگاه خدا و مرحلهء قبول مىرساند ، شهادتى كه در هر ميزانى گذاشته شود سبك نخواهد بود و از هر ميزانى برگرفته شود سنگين نمىگردد » ( و نشهد أن لا إله إلّا اللّه وحده لا شريك له ، و أنّ محمّدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم عبده و رسوله ، شهادتين تصعدان القول ، و ترفعان العمل . لا يخفّ ميزان توضعان فيه ، و لا يثقل ميزان ترفعان عنه ) .
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 87
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٨٧