با اين كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله بارها گاه با صراحت و گاه با كنايه ، جانشين خود را تعيين كرده بود و فرموده بود بعد از من دست از دامان « قرآن و عترتم » بر نداريد ، ولى با نهايت تأسف اين بناى محكم را ويران كردند و در جايى ديگر بناهاى لرزانى ساختند .
سرانجام امام عليه السّلام در قسمتهاى پايانى اين خطبه به اوصاف گروهى كه عامل اصلى اين تغيير و دگرگونى بوده ، پرداخته چنين مىفرمايد : « آنها معدن تمام خطاها ، و درهاى هر گونه گمراهى بودند . در حيرت و سرگردانى غوطهور شدند و در مستى و غرور از حق بيگانه گشتند و بر روش آل فرعون حركت كردند ، گروهى به دنيا پرداختند و بر آن تكيه نمودند و گروهى از دين خدا ، جدا گشتند » ( معادن كلّ خطيئة ، و أبواب كلّ ضارب في غمرة « 1 » . قد ماروا « 2 » في الحيرة ، و ذهلوا في السّكرة ، على سنّة من آل فرعون : من منقطع إلى الدّنيا راكن ، أو مفارق للدّين مباين ) .
اين اوصاف پنجگانه براى آنها بيان مىفرمايد تا نشان دهد كه افكار و اعمال آنها از ريشه خراب بوده است ؛ افرادى فاسد و مفسد ، مست و مغرور و دنياپرست و بيگانه از آيين حق .
در توصيف بالا امام عليه السّلام آنها را به « آل فرعون » تشبيه مىكند ؛ يكى از ويژگيهاى آل فرعون اين بود كه مردم را به دو گروه تقسيم كردند : گروهى « قبطيان » بودند و گروهى « سبطيان » ، يا به تعبيرى ديگر : « آل فرعون » و « بنى اسرائيل » .
هامش
( 1 ) « غمرة » از ريشه « غمر » ( بر وزن امر ) به معنى از بين بردن آثار چيزى گرفته شده سپس به آب فراوانى كه چيزى را بپوشاند و آثار آن را از بين ببرد اطلاق شده است و در خطبهء بالا اشاره به كسانى است كه در غفلت و گمراهى فرو رفتهاند .
( 2 ) « ماروا » از مادّهء « مور » ( بر وزن فور ) به معنى جريان سريع و موّاج شدن است .