مىكنند ، به جهاد مىروند زيرا زحمات خود را به حساب خدا مىگذارند و چشم اميد به ثواب و پاداش او دارند .
جملهء « قد سنّت لهم السّنن » ، اشاره به اين است كه در سنتهاى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله راه روشهاى لازم براى قيام در برابر ياغيان و باغيان ارائه شده است و جملهء « و قدّم لهم الخبر » ( از پيش به آنها خبر داده شده است ) اشاره به حديث پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله است كه به ياران خود فرمود : « با گروه « ناكثين » ( پيمان شكنان ) و « قاسطين » ( ظالمان ) و « مارقين » ( از دين برگشتهها ) پيكار كنيد » « 1 » .
بنابر اين با توجه به آشكار بودن گمراهى گروه فتنهانگيز ، و روشن بودن سنتهاى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در برابر اين گونه افراد ، و پيشبينى سريعى كه در كلام پيامبر صلّى اللّه عليه و آله دربارهء آنها شده ، جاى ابهامى باقى نمىماند و هر مؤمن مخلصى بايد در برابر آنها بايستد .
و در ادامهء اين سخن مىافزايد : ( به يقين ) « براى هر ضلالتى ، علّتى است و براى هر پيمان شكنى ، دست آويز و بهانهاى ! » ( و لكلّ ضلّة علّة ، و لكلّ ناكث شبهة ) .
به يقين امام عليه السّلام نمىخواهد در اين سخنان ، خطاهاى آشكار و اعمال زشت و نادرست « طلحه و زبير » را توجيه كند ، بلكه مىخواهد به اين حقيقت اشاره فرمايد ، كه گمراهيها بىعلّت نيست و علّت آنها غالبا اختيارى است ، هواى نفس ، دنياپرستى ، جاه طلبى ، خودكامگى و كبر و غرور و حسد ، عامل اصلى بسيارى از گمراهيهاست و اين معنا دربارهء « طلحه و زبير » كاملا آشكار است .
و جملهء « لكلّ ناكث شبهة » ، اشاره به اين است كه هر پيمان شكنى معمولا دستاويز و بهانهاى براى خود درست مىكند ، تا عوام را بفريبد ، و به دنبال خود بكشاند ، همان گونه كه « طلحه و زبير » خون « عثمان » را بهانه و دستاويز خود
هامش
( 1 ) تاريخ بغداد ، جلد 13 صفحهء 187 طبع دار الفكر .