منهما حامل ضبّ « 1 » لصاحبه ، و عمّا قليل يكشف قناعه به ) .
« ضب » در اصل به معنى سوسمار است ، و عرب معتقد است : اين حيوان ، علاوه بر حماقت ، بسيار بىعاطفه است تا آن جا كه فرزندان خود را مىخورد ، و به همين دليل ضرب المثلى است در بىعاطفه بودن ، امام عليه السّلام در جملهء بالا ( حامل ضبّ لصاحبه ) از اين ضرب المثل استفاده فرموده و مىگويد : گويى هر كدام از اين دو ، سوسمارى را براى ديگرى به ارمغان مىبرد و اين تعبير بسيار لطيفى از كينه و عداوت پنهانى آن دو نسبت به يكديگر است .
در ادامهء اين سخن مطلب را بى پردهتر بيان كرده ، مىافزايد : « به خدا سوگند ! اگر اين دو به آنچه مىخواهند برسند ( و حكومت را در دست گيرند ) اين يكى جان ديگرى را مىگيرد و آن ديگر مىخواهد اين را از ميان بردارد » ( و اللّه لئن أصابوا الّذي يريدون لينتزعنّ هذا نفس هذا ، و ليأتينّ هذا على هذا ) .
جالب اين كه آنچه را امام عليه السّلام در جملهء بالا دربارهء « طلحه و زبير » بيان فرموده ، در مورد تمام كسانى كه براى رسيدن به حكومت ، دست به دست هم مىدهند و ائتلاف مىكنند ، ولى انگيزهء الهى ندارند ، صادق است . آنها تا زمانى با هم متّحدند و مؤتلف ، كه به پيروزى نرسيدند ؛ به مجرّد اين كه پيروز شوند ، هر كدام سعى در نابودى ديگرى و به دست گرفتن قدرت بلا منازع دارد ، شواهد اين معنا در طول تاريخ بشر در هر زمان و هر مكان ديده مىشود ، در حالى كه اگر انگيزهها الهى باشد ، همكارى و ائتلاف پايدار مىماند و اى بسا هر يك تصدّى حكومت را به ديگرى پيشنهاد كند .
هامش
( 1 ) « ضبّ » معانى متعددى دارد از جمله به معنى « كشيدن آب » و « كينه » و « سوسمار » آمده است .