بعد از رفتن ريشه بقايى دارد ؟ !
شرح و تفسير تضادّ نعمتهاى دنيا
در اين بخش از خطبه امام عليه السّلام به ناپايدارى دنيا و آفاتى كه از هر سو انسان را تهديد مىكند اشاره مىفرمايد ؛ و در سه جملهء كوتاه و پر معنا ، بخش عمدهء اين آفات منعكس شده ، مىفرمايد : « اى مردم ! شما در اين جهان هدفى هستيد كه تيرهاى مرگ يكى بعد از ديگرى به سوى شما پرتاب مىشود ، همراه هر جرعهاى ، بيم گلوگير شدن است ، و با هر لقمهاى امكان گرفتن راه نفس ، به هيچ نعمتى از دنيا نمىرسيد جز اين كه نعمت ديگرى را از دست مىدهيد ! » ( أيّها النّاس ، إنّما أنتم في هذه الدّنيا غرض « 1 » تنتضل فيه المنايا ، مع كلّ جرعة شرق « 2 » ، و في كلّ أكلة غصص « 3 » ! لا تنالون منها نعمة إلّا بفراق أخرى ) .
از يكسو اشاره به آفات مرگزا ، اعم از فردى مانند انواع بيماريها ، حملهء حيوانات ، درگير شدن با افراد شرور ، سقوط از بلندى و مانند آن و آفات جمعى مانند زلزلهها ، سيلها ، قحطيها و جنگها مىكند .
و از سوى ديگر همراه بودن هر نعمتى با نقمت ، و هر پيروزى با مشكلات را ياد آور مىشود ، كه سادهترين آن همان است كه امام عليه السّلام در عبارت خود بيان فرموده و آن اين كه : همان زمان كه انسان آب گوارايى را مىنوشد ، ممكن است در مجراى تنفس او وارد شود ، و او را خفه كند ، و در همان هنگام كه غذاى
هامش
( 1 ) « غرض » به معنى چيزى است كه به سوى آن تيراندازى مىكنند و به فارسى به آن « هدف » مىگويند .
( 2 ) « شرق » معنى مصدرى دارد به معنى گلوگير شدن با آب است .
( 3 ) « غصص » آن نيز معنى مصدرى دارد و به معنى گلوگير شدن با غذاست .