النّعمة ، و ردّا العافية ) .
جملههاى اخير ممكن است ادامهء شكوهء امام عليه السّلام به پيشگاه خدا بوده باشد ، و ممكن است خطاب به مردم ، و معنى دوّم مناسبتر به نظر مىرسد .
به هر حال اين جملهها نشان مىدهد كه امام عليه السّلام به شدّت از جنگ و خونريزى پرهيز داشت ، و تا آن جا كه ممكن بود آتش افروزان جنگ « جمل » را اندرز داد ، شايد بر سر عقل آيند يا عواطف دينى آنها تحريك شود ، و از راه خطرناكى كه در پيش گرفتهاند باز گردند ، ولى هوس خلافت و حبّ جاه و مقام چنان چشم و گوش آنها را كور و كر كرده بود ، كه حتّى نصايح مشفقانه امام عليه السّلام نيز در آنها اثر نكرد و سرانجام نفرين امام عليه السّلام دامانشان را گرفت و در كار خود ناكام شدند ، هم طعم تلخ شكست را چشيدند و هم با ذلّت به قتل رسيدند .
نكته عاملان قتل به خونخواهى برخاستند !
بىشك « طلحه » و « زبير » از كسانى بودند كه مردم را بر ضد عثمان شوراندند .
« ابن قتيبه » در كتاب « الإمامه و السياسه » مىگويد : هنگامى كه اهل « كوفه » و « مصر » بر عثمان شوريدند و خانهء او را محاصره كردند « طلحه » از كسانى بود كه هر دو گروه را بر ضد عثمان مىشورانيد ، و مىگفت : عثمان به محاصرهء شما اعتنايى ندارد ؛ چرا كه مرتّبا آب و غذا براى او مىبرند ، نگذاريد آب و غذا براى او ببرند « 1 » .
هامش
( 1 ) الامامه و السياسه ، جلد 1 صفحهء 38 .