گرفته ، پارس مىكنند » « 1 » .
اين همان حادثهء معروفى است كه « اصحاب جمل » به هنگامى كه از « مدينه » به سوى « بصره » مىآمدند وقتى به سرزمين « حوأب » رسيدند سگهاى زيادى در اطراف « عايشه » پارس كردند ، او به ياد اين حديث افتاد و بسيار وحشت كرد و فرياد كشيد و گفت : مرا به « مدينه » باز گردانيد ولى سياست بازان حرفهاى گروهى از مردم محل را بسيج كردند كه گواهى دهند اين جا سرزمين « حوأب » نيست « 2 » .
« ابن عساكر » در تاريخ « دمشق » و « متقى هندى » در « كنز العمال » اين حديث را نقل كردهاند كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله خطاب به على عليه السّلام فرمود : « يا عليّ عليه السّلام ستقاتل الفئة الباغية و انت على الحقّ فمن لم ينصرك يومئذ فليس منّي ؛ اى على گروه ستمگر به جنگ با تو بر مىخيزد در حالى كه تو بر حق هستى ، هر كس تو را يارى ندهد از من نيست » « 3 » .
امام عليه السّلام مىفرمايد : نه من در اين خبر اشتباه كردهام و نه كسى كه آن به من فرموده ، يعنى پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله .
تعبير به « فيها الحمأ و الحمّة » با توجه به اين كه « حمأ » به معنى لجن و مادهء تيره رنگى كه در كف استخرها و حوضها مىباشد و « حمّه » به معنى نيش عقرب و مار و يا سمّ آنهاست كنايهاى است از افراد كثيف آلوده و خطرناكى كه
هامش
( 1 ) منهاج البراعه ، جلد 8 ، صفحهء 338 - الاحتجاج ، جلد 1 ، صفحهء 165 .
( 2 ) « ابن اثير » در جلد دوّم « كامل » صفحهء 315 داستان پارس كردن سگهاى « حوأب » و فرياد كشيدن « عايشه » و تصميم بر بازگشت و شهادت بعضى بر دروغ بودن گفتهء كسانى كه آن جا را « حوأب » دانستهاند را به به طور مشروح آورده است .
( 3 ) « تاريخ دمشق » جلد 3 ، صفحهء 171 طبع بيروت و « كنز العمال » جلد 12 ، صفحهء 211 طبع حيدرآباد ( مطابق نقل « احقاق الحق » جلد 17 ، صفحهء 166 ) .