خورشيد به دور زمين احساس مىشود . علّت اين گونه احساسها اين است كه ما زمين را ثابت مىپنداريم و تمام كواكب آسمان را به دور خود در حركت مىبينيم .
ماه نيز يك حركت انتقالى به دور زمين دارد كه در 29 روز و چند ساعت كامل مىشود و تغيير شكل ظاهر ماه در نظر ما به جهت همين حركت دورانى به دور زمين است . ميليونها سال خورشيد و ماه و كرهء زمين در مدار و مسير خود بدون كمترين تغيير ، حركت دارند و ما انسانها مىتوانيم حساب سال و ماه را دقيقا تعيين كنيم . به خصوص اينكه در حركت دورانى زمين به دور خورشيد ، در هر ماه آن را در كنار يكى از صورتهاى فلكى مىبينيم و برجهاى دوازدهگانهء ماههاى خورشيدى در همين جا شكل مىگيرد .
سپس به سراغ ساير ستارگان آسمان مىرود و مىفرمايد : « خداوند در فضاى آسمانها ، فلكها ( مدارات كواكب ) را آفريد و آنچه زينت بخش آن بود ، از ستارگان مخفى و كم نور ، و ستارگان پر فروغ ، در آن جايگزين ساخت » . ( ثمّ علّق في جوّها فلكها ، و ناط « 1 » بها زينتها ، من خفيّات دراريها ، « 2 » و مصابيح كواكبها ) .
در اينجا امام عليه السّلام به دو قسم از كواكب آسمان اشاره فرموده : نخست ، ستارگان كوچكند كه امام از آنها تعبير به مرواريدهاى پنهان كرده و ديگر ، ستارگان فروزان و پر نور كه از آنها تعبير به چراغها ( مصابيح ) فرموده است . مىدانيم تقسيم بندى ستارگان به كوچك و بزرگ ، يا ريز و درشت ، از ديدگاه ماست و گرنه بسيارى از اين ستارگان كوچك ، از نظر حجم ، فوق العاده بزرگ و حتّى از خورشيد ما ، كه يكى از كواكب متوسّط آسمان محسوب مىشود ، بزرگترند ! امّا به جهت بعد مسافت به چشم ما كوچك مىآيند و به عكس ، ستارگان درشتى هستند ( مانند ستارهء زهره ) كه جزو
هامش
( 1 ) « ناط » از مادّهء « نوط » ( بر وزن موت ) به معناى وابسته كردن چيزى به ديگرى است .
( 2 ) « درارىّ » جمع « درّى » منسوب به « درّ » به معناى مرواريد درشت است و « درّى » به معناى ستاره نيز آمده است ؛ به خاطر صفا و درخشندگى آن .