شرح و تفسير آفرينش خورشيد و ماه و ستارگان و شهابها
امام عليه السّلام در اين فراز ، به آفرينش خورشيد و ماه و ستارگان و فلسفهء وجودى آنها اشاره كرده و با بيانى زيبا ، فوايد و بركات اين كواكب آسمانى را شرح مىدهد .
مىفرمايد : « خداوند ، خورشيد را نشانهء روشنى بخش روز قرار داد ( و تمام بركاتى كه از روشنايى روز عايد مىشود به واسطهء آن است ) » . ( و جعل شمسها آية مبصرة لنهارها ) .
« و ماه را نورى محو و كم رنگ براى ( زدودن شدت تيرگى ) شبها قرار داد » ( و قمرها آية ممحوّة من ليليها ) .
در تفسير اين جمله ، « مفسّران نهج البلاغه » راههاى گوناگونى رفتهاند ؛ گاه گفتهاند :
« ممحوّه » ( محو شده ) به شبهاى محاق ( شبهاى ظلمانى آخر ماه ) اشاره دارد . و گاه گفتهاند : اشاره به كلفها ( نقطههاى تاريكى روى ماه ) مىباشد . و گاه در تفسير آن گفتهاند : كه منظور كم رنگ شدن تدريجى ماه بعد از شب نيمه است .
ولى به نظر مىرسد تمام اينها بىراهه است و منظور از « ممحوّه » ( محو شده ) همان كم رنگ بودن نور ماه ، نسبت به نور خورشيد است كه خداوند اين نور كم رنگ را براى كاستن مختصرى از ظلمت شب ( به گونهاى كه شب ، فلسفهء خودش را از دست ندهد و زمان آسايش و آرامش باشد ) قرار داده است .
به هر حال ، اين تعبير هماهنگ با آيات قرآن است كه هم شب و روز از آيات خدا مىشمرد و هم خورشيد و ماه را :
« وَ مِنْ آياتِهِ اللَّيْلُ وَ النَّهارُ وَ الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ »
. « 1 » بركات روشنايى آفتاب و نورافشانى آن بر صحنهء زندگى بشر - كه مايهء هر گونه جنبش و حركت و تلاش براى زندگى است - بر كسى پوشيده نيست . همان گونه كه
هامش
( 1 ) سورهء فصّلت ، آيهء 37 .