اين باره مىگويد :
« ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ وَ هِيَ دُخانٌ فَقالَ لَها وَ لِلْأَرْضِ ائْتِيا طَوْعاً أَوْ كَرْهاً قالَتا أَتَيْنا طائِعِينَ »
؛ سپس به آفرينش آسمان پرداخت در حالى كه به صورت دود بود به آن و به زمين دستور داد : به وجود آييد ( و شكل گيريد ) خواه از روى اطاعت و خواه اكراه ، آنها گفتند ما از روى اطاعت مىآييم ( و شكل مىگيريم ) » « 1 » .
اضافه بر اين ، پيامى براى همهء انسانها دارد ، كه هماهنگ با جهان آفرينش ، پيرو قوانين الهى باشند ؛ نه بر آن پيشى بگيرند و نه از آن عقب بمانند ، تا به سر منزل مقصود برسند و سعادت را در آغوش گيرند .
در آخرين بخش از اين فراز ، به پنج نكته دربارهء نظام آفرينش و اسرار جهان خلقت ، اشاره مىكند كه شايان دقّت و تأمّل است .
نخست مىفرمايد : « بدين گونه ، موجودات را بى هيچ كژى بر پا داشت » . ( فأقام من الأشياء أودها ) « 2 » .
سپس مىافزايد : « و راهى را كه بايد بپيمايند ، معيّن فرمود » . ( و نهج حدودها ) .
آنگاه مىگويد : « با قدرتش در ميان اشياى متضادّ ، الفت ايجاد كرد » . ( و لاءم بقدرته بين متضادّها ) .
سپس مىفرمايد : « و آنها را كه با يكديگر همگون بودند ، پيوند داد » . ( و وصل أسباب قرائنها ) .
و سرانجام مىفرمايد : « و موجودات جهان را به انواع مختلف ، از نظر حدود ، اندازهها ، غرائز ، و اشكال و هيئتهاى گوناگون تقسيم نمود » . ( و فرّقها أجناسا مختلفات في الحدود و الأقدار ، و الغرائز و الهيئات ) .
بدين ترتيب ، نظام آفرينش از هر نظر كامل شد و با تنوّع و كثرتى كه در انواع و اجناس آن است همه با هم ، تحت يك برنامه و قانون واحد ، انجام وظيفه مىكنند .
هامش
( 1 ) سورهء فصّلت ، آيهء 11 .
( 2 ) « اود » به معناى كجى و كج شدن است .