مىفرمايد : « و گواهى مىدهم آنان كه تو را با چيزى از مخلوقاتت مساوى شمردند ، همتايى براى تو قائل شدهاند و آن كس كه براى تو همتايى قائل شود نسبت به آنچه « آيات محكمات » تو آورده و شواهد « دلائل آشكار » تو از آن سخن مىگويد ، كافر شده است ! » . ( و أشهد أنّ من ساواك بشيء من خلقك فقد عدل بك ، و العادل بك كافر بما تنزّلت به محكمات آياتك ، و نطقت عنه شواهد حجج بيّناتك ) .
به نظر مىرسد اين شهادتى كه امام عليه السّلام در اين فراز ، دربارهء انحراف مشركان داده ، با شهادتى كه در فراز قبل بود ، متفاوت و ناظر به دو گروه باشد ؛ شهادت جملههاى پيشين مربوط به بتپرستانى است كه خدا را تشبيه به بتها مىكردند و بتها را در مقام ربوبيّت قرار مىدادند يعنى حاجات خود را از آنها مىطلبيدند و به همين دليل ، آنها را پرستش مىكردند ؛ ولى آنچه در اين فراز آمده ، ناظر به كسانى است كه براى خدا همتايى در جميع جهات قرار مىدادند ؛ همچون « وثنيّين » ( دو گانه پرستان ) ، كه معتقد به خداى خير و خداى شرّ بودند و مسيحيان كه قائل به « تثليث » ( خدايان سهگانه ) بودند و آنها را « اب » و « ابن » و « روح القدس » مىناميدند . امام عليه السّلام آنها را كافر به محكمات آيات و حجّتهاى بيّنات دانسته است .
ممكن است تعبير به « آيات محكمات » و « حجج بيّنات » هر دو اشاره به آياتى بوده باشد كه به صراحت ، هر گونه همتايى را براى خداوند نفى مىكند ، مانند
« قُلْ أَ إِنَّكُمْ لَتَكْفُرُونَ بِالَّذِي خَلَقَ الْأَرْضَ فِي يَوْمَيْنِ وَ تَجْعَلُونَ لَهُ أَنْداداً »
، بگو آيا شما به آن كس كه زمين را در دو روز ( دو دوران ) آفريد ، كافر مىشويد و براى او همتايانى قرار مىدهيد ! » . « 1 » و آيهء
« فَلا تَجْعَلُوا لِلَّهِ أَنْداداً وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ »
؛ براى خداوند همتايانى قرار ندهيد در حالى كه مىدانيد ( اين سخن اشتباه محض است ) » . « 2 » اين احتمال نيز وجود دارد كه « آيات محكمات » اشاره به آيات توحيدى صريح
هامش
( 1 ) سورهء فصّلت ، آيهء 9 .
( 2 ) سورهء بقره ، آيهء 22 .