مىكند كه هم خلوص نيّت بيشترى و هم حفظ آبروى افراد نيازمند در آن است و به همين دليل ، بركات فراوانى دارد و اين تعبير هم شامل صدقات واجبه مانند كفّارات و نذورات مىشود و هم صدقات مستحبّه و انفاقات .
و منظور از « صدقهء علانيه » كمكهايى است كه آشكارا انجام مىشود و يكى از آثار و بركات آن تشويق ديگران به كار خير و دعاى مردم در حق صدقه دهنده است . اين سخن در واقع برگرفته از آيهء شريفهء
« الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ بِاللَّيْلِ وَ النَّهارِ سِرًّا وَ عَلانِيَةً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ »
؛ آنان كه اموال خود را در شب روز ، پنهان و آشكار انفاق مىكنند ، پاداششان نزد پروردگارشان است ؛ نه ترسى بر آنهاست و نه غمگين مىشوند » . « 1 » در روايات متعدّدى كه در منابع معروف اهل سنّت و شيعه وارد شده ، آمده است « 2 » كه : اين آيه هنگامى نازل شد كه على عليه السّلام چهار درهم داشت يكى را در شب و يكى را در روز ، يكى را آشكار و يكى را پنهان ، در راه خدا انفاق كرد .
البتّه « صدقه » در فقه اسلامى معمولا در مورد كمك به نيازمندان كه با قصد قربت انجام مىشود اطلاق مىگردد ؛ ولى صدقه مفهوم وسيعترى دارد كه شامل هر كار خير اجتماعى مانند بناى مساجد و مدارس و جادّهها و بيمارستانها و كارهاى فرهنگى مىگردد و لذا در روايتى از امام كاظم عليه السّلام وارد شده : « عونك للضّعيف من أفضل الصّدقة ؛ كمك كردن تو به ضعيفان از بالاترين صدقات است » . « 3 » و بىشك بناى بيمارستانها و مدارس و مانند آن مصداق « عون الضعيف » است .
در حديث ديگرى از پيامبر اكرم صلى اللّه عليه و آله مىخوانيم : « كلّ معروف صدقة ؛ هر كار نيكى صدقه محسوب مىشود » . « 4 »
هامش
( 1 ) سورهء بقره ، آيهء 274 .
( 2 ) به احقاق الحق ، جلد 3 ، صفحهء 246 تا 251 مراجعه شود .
( 3 ) تحف العقول ، كلمات قصار امام كاظم ( ع ) .
( 4 ) خصال ، جلد 1 ، صفحهء 134 .