در بيان چهارمين واجب مىفرمايد : « و بر پا داشتن نماز كه حقيقت دين و آيين است » ( و إقام الصّلاة فإنّها الملّة ) .
« ملّت » در اينجا به معناى دين و آيين است و اينكه نماز را به عنوان جزء دين نشمرده ، بلكه كلّ دين معرفى كرده ، به خاطر آن است كه نماز پايهء اصلّى دين است ؛ همانگونه كه در حديث معروف پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله آمده است : « ألصّلاة عماد الدّين ، فمن ترك صلاته متعمّدا فقد هدم دينه ؛ نماز ستون دين است كسى كه عمدا آن را ترك كند ، دين خود را ويران كرده است » . « 1 » و در حديث ديگرى از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله آمده است :
« مثل الصّلاة مثل عمود الفسطاط إذا ثبت العمود ثبتت الأطناب و الأوتاد و الغشاء ، و إذا انكسر العمود لم ينفع طنب ، و لا وتد و لا غشاء ؛ نماز همچون ستون خيمه است هنگامى كه ستون خيمه برقرار باشد ، طنابها و ميخها و پوشش خيمه برقرار و مفيد است و هنگامى كه ستون بشكند نه طنابها به درد مىخورد و نه ميخها و پوشش » . « 2 » در بيان پنجمين واجب مىفرمايد : « و اداى زكات كه فريضهاى واجب است » . ( و إيتاء الزّكاة فإنّها فريضة واجبة ) .
« فريضه » معمولا به معناى واجب است ؛ بنابر اين ، ذكر واجب بعد از آن ، نوعى تأكيد محسوب مىشود . ولى فريضه معناى ديگرى دارد كه با محل بحث ما متناسبتر است و آن ، عبارت از قطع كردن و جدا كردن چيزى است و در اينجا ، بخشى از مال است كه براى هدفى جدا مىكنند . يا به تعبير ديگر : ماليّاتى است كه براى كمك به ضعيفان جامعه و تأمين هزينههاى حكومت اسلامى تعيين شده است .
در قرآن مجيد دربارهء سهام ارث مىفرمايد :
« نَصِيباً مَفْرُوضاً »
. « 3 » و به همين جهت ،
هامش
( 1 ) جامع الاخبار ( طبق نقل بحار الانوار ، جلد 79 ، صفحهء 202 ) .
( 2 ) منهاج البراعه ، جلد 7 ، صفحهء 398 . و بحار الانوار ، جلد 79 ، صفحهء 218 .
( 3 ) سورهء نساء ، آيهء 7 .