تعبير به « إرتمت الأوهام » اشاره به سرعت حركات افكار عادى مردم ، براى كشف عمق و گسترهء صفات خداست .
تعبير « حاول الفكر المبرّا . . . » اشاره به انديشههاى انديشمندانى است كه روح و جان خود را از وسوسههاى شياطين پاك كرده و آئينهء قلب آنها ، آنقدر درخشان شده كه حقايق را به خوبى منعكس مىكند .
تعبير به « تولّهت القلوب إليه . . . » اشاره به تلاش و كوششهايى است كه در طريق معرفة اللّه و شناخت ذات و صفات پروردگار ، از سوى مشتاقان و عاشقان ، از طريق دل انجام مىگيرد .
و تعبير « و غمضت مداخل العقول . . . » اشاره به عقلهاى توانايى است كه دقيقترين و باريكترين طرق استدلالهاى نظرى را دريافتهاند .
امام عليه السّلام مىفرمايد : اگر انسانها از اين طرق چهارگانه وارد بشوند ، هر چند بسيارى از حقايق را مىتوانند درك كنند ؛ ولى كنه ذات و حقيقت صفات او ، با هيچ يك از اينها قابل درك نيست و اين عالىترين بيانى است كه مىتوان دربارهء عجز بشر از درك كنه ذات و صفات ذكر كرد .
البتّه اين حالت ، نه به خاطر خفاى ذات و صفات اوست بلكه از شدّت ظهور است ؛ هيچ كس نمىتواند با چشم خود به طور دقيق تمام ريزكاريهاى سطح خورشيد را ببيند ؛ و اين ، نه به خاطر تاريكى آن ، بلكه بر اثر شدّت نورانيّت آن است ؛ آنجا كه خورشيد - كه ستارهء متوسّطى از ميليونها ستاره در كهكشان ماست - اين چنين باشد وضع ذات بى مثال حق روشن است . و به تعبير ديگر : انسان هر چه نزديكتر مىشود ، آن چنان غرق نور و عظمت او مىگردد كه به عجز و ناتوانى خود ، بيشتر اعتراف مىكند !
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 47
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٧