شرح و تفسير وظايف امام و مردم
در اين بخش از خطبه ، امام عليه السّلام به وظايف پنجگانهء پيشواى مسلمين و وظايف مسلمانان در ميان خود پرداخته و نكات مهمّى را در اين زمينه يادآور مىشود ؛ گويى بحثهاى پيشين امام عليه السّلام كه در بخش قبل آمده ، اين سؤال و ايراد را در اذهان بعضى برانگيخته كه اگر ما در وادى جهالت افتاديم و يا شكايت مشكلات خويش به نااهل بردهايم ، به خاطر آن است كه امام دست ما را نگرفته و پا به پا نبرده و شيوهء راه رفتن را به ما نياموخته است .
در پاسخ اين سؤال مقدّر ، امام عليه السّلام مىفرمايد : من تمام وظايف خويش را كه در پنج امر خلاصه مىشود ، در برابر شما انجام دادهام . اين شما هستيد كه در انجام وظيفه كوتاهى كردهايد . مىفرمايد :
« امام و پيشوا غير از آنچه به فرمان خدا بر عهدهء او نهاده شده است وظيفهاى ندارد » . ( إنّه ليس على الإمام إلّا ما حمّل من أمر ربّه ) .
وظايف او از اين قرار است :
1 - مواعظ الهى را به همه ابلاغ كند ( و آموزشهاى لازم را در تمام زمينهها به مردم بدهد ) » . ( الإبلاغ في الموعظة ) .
2 - « تلاش و كوشش در خيرخواهى ( در تمام زمينهها ) » . ( و الاجتهاد في النّصيحة ) .
3 - « احياى سنّت پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله ( و اجراى تمام قوانين الهى ) » . ( و الإحياء للسّنّة ) .
4 - « اجراى حدود الهى نسبت به تمام مستحقّين ( بدون تبعيض و بىكم و كاست ) » . ( و إقامة الحدود على مستحقّيها ) .