نكته عالمان واقعى كيانند ؟
امام عليه السّلام در اين بخش از خطبه ، اوصاف عالمان واقعى و عالم نمايان را به خوبى روشن ساخته و نخستين وصف آنها را نشناختن قدر خويش بيان فرموده . نه قدر خود را در برابر عظمت خدا مىدانند و نه قدرت خود را در برابر اجتماع و نه در برابر خودش . و آن كس كه قدر و پايهء خويش را نشناسد . در ميان امواج جهل و بدبختى سرگردان خواهد شد و سرانجام خدا او را به حال خودش وامىگذارد و در بيابان زندگى حيران مىگردد ؛ جز مواهب مادّى را به رسميّت نمىشناسد ؛ دنيا را آب و آخرت را سراب مىپندارد ؛ حلال و حرام ، و حق و باطل براى او يكسان است ؛ ضدّ ارزشها در نظرش ارزش ، و ارزشها در نظرش رنگ باخته و بىارزش مىشوند .
چنان به دنبال مال و مقام مىدود كه گويى اوجب واجبات است و چنان در برابر وظايف واجب خود سستى مىورزد ، كه گويى از محرّمات است .
در خطبهء « هفدهم » امام عليه السّلام بحثهاى بيشترى در اين زمينه بيان فرموده و داد سخن داده است ، به شرح و تفسير ما از آن خطبه ، در جلد اوّل ، صفحهء 583 مراجعه فرماييد .