آرى ، لذّت عبادت و عشق به بندگى ، آنها را به سجدههاى طولانى در برابر محبوب مطلق وادار مىساخت و آثارش بر پيشانى آنها مىنشست .
در پنجمين وصف آنها مىفرمايد : « هنگامى كه نام خدا برده مىشد ، اشك از چشمانشان فرو مىريخت ، آن قدر كه گريبانشانتر مىگشت ! » . ( إذا ذكر اللّه هملت « 1 » أعينهم حتّى تبلّ جيوبهم ) .
گاه از عشق خدا و درد فراق اشك مىريختند و گاه از خوف عقاب ! و در ششمين و آخرين وصف بار ديگر به چهرهء ديگرى از ايمان قوى و خوف و رجاء آنها اشاره كرده ، مىفرمايد : « آنها همچون درختى كه در روز طوفانى از شدت تندباد به خود مىلرزد ، از ترس عقاب و عشق به ثواب مىلرزيدند ! » ( و مادوا « 2 » كما يميد الشّجر يوم الرّيح العاصف ، خوفا من العقاب ، و رجاء للثّواب ! ) .
تشبيه به درخت كه در برابر تندباد لرزان مىشود ، تشبيه جالبى است كه امام عليه السّلام دليل آن را نيز بيان فرموده ، كه گاه از ترس عقاب و گاه به اميد ثواب صورت مىگيرد . از يك چشم ، اشك شوق ديدار پروردگار مىريزند و از چشم ديگر ، اشك خوف عقاب ! و اين است راه و رسم بندگان خالص و مخلص كه در ميان خوف و رجاء و بيم و اميد در حركتند .
نكتهها
1 - ولايت و عصمت اهل بيت
از اين بخش از خطبه ، به خوبى روشن مىشود كه امامان اهل بيت ، معصومند ؛ چرا كه امام عليه السّلام با صراحت مىفرمايد : « در همه چيز و در همه كار پيرو آنها باشيد ! هرگاه فرمان قيام و حركت بدهند قيام و حركت كنيد ! و هرگاه دستور سكون دهند ،
هامش
( 1 ) « هملت » از مادّهء « همول » به معناى سيلان و جريان است .
( 2 ) « مادوا » از مادّهء « ميدان » ( بر وزن جريان ) به معناى حركت كردن و لرزيدن است .