آن حديث متواتر ، بدان اشاره فرمود كه اگر دست از دامان قرآن و اهل بيت برنداريد هرگز گمراه نخواهيد شد و روشن است كه منظور از اهل بيت در اينجا همان امامان معصوم است كه به مفاد آيهء شريفهء
« إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً »
؛ « 1 » خداوند آنها را از هر گونه رجس و پليدى و گناه بر كنار ساخته و از هر نظر پاك نموده است » .
سپس اين دستور كلّى و اجمالى را باز مىكند و شرح مىدهد ؛ مىفرمايد : « اگر آنها توقّف كردند ، توقّف كنيد و اگر آنها قيام كردند قيام كنيد ! » ( فإن لبدوا فالبدوا ، « 2 » و إن نهضوا فانهضوا ) .
به يقين شرايط زمانها و مكانها متفاوت است ؛ در آنجا كه شرايط ايجاب مىكند ، قيام كنند و وارد معركهء جهاد شوند ، سكوت و سكون سبب بدبختى است و آنجا كه شرايط ، اجازهء قيام نمىدهد قيام كردن ، مايهء خسران و هدر دادن نيروها است .
عالمان معصوم از اهل بيت به خوبى اين شرايط را مىشناسند و طبق آن حركت مىكنند و هر گونه تخلّف از روش آنان مايهء عقب افتادگى است .
و سرانجام با دو جملهء ديگر اين سخن را تكميل مىكند . مىفرمايد : « از آنها سبقت نگيريد كه گمراه مىشويد ! و از آنان عقب نمانيد كه هلاك خواهيد شد ! » ( و لا تسبقوهم فتضلّوا ، و لا تتأخّروا عنهم فتهلكوا ) .
هميشه و در هر جامعهاى افراد افراطى و تفريطى يافت مىشوند ؛ افراط گرايان روش پيشوايان راستين را كند مىشمردند و بر آنها سبقت مىگيرند و جامعه را به تباهى مىكشند و به عكس ، تفريط گرايان حركت پيشوايان را تند مىپندارند و به بهانهء حزم و دورانديشى و احتياط ، از آنها عقب مىافتند ؛ هم خود را هلاك مىكنند و هم جامعه را گرفتار نابسامانى .
هامش
( 1 ) سورهء احزاب ، آيهء 33 .
( 2 ) « لبدوا » از مادّهء « لبود » به معناى اقامت در مكانى است و در اينجا به معناى توقّف كردن است .