( و هرگز از عبادت خسته نمىشدند ؛ ) گاهى پيشانى و گاه دو طرف صورت را ( در پيشگاه خدا ) به خاك مىنهادند ، و از ترس رستاخيز ، گويى بر شعلههاى آتش ايستاده بودند و آرام نداشتند . پيشانى آنها از سجدههاى طولانى پينه بسته بود ( همچون زانوى گوسفند ) . هنگامى كه نام خدا برده مىشد ، اشك از چشمانشان فرو مىريخت ، آن قدر كه گريبانشانتر مىگشت ، و همچون درختى كه در روز طوفانى از شدّت تندباد به خود مىلرزد ، از خوف عقاب و عشق به ثواب مىلرزيدند !
شرح و تفسير ياران واقعى پيامبر چنين بودند !
امام عليه السّلام در اين بخش - كه آخرين بخش خطبه است - به دو نكتهء مهم اشاره مىفرمايد : نخست ، رهبرانى را كه هرگز گمراه نمىشوند به يارانش معرّفى مىكند ، تا دست از دامن آنها برندارند و در پرتو آنان راه رستگارى را بيابند و ديگر ، بخشى از صفات برجستهء اصحاب خاص پيامبر صلّى اللّه عليه و آله را به عنوان سرمشقى براى آنان بازگو مىكند تا به مضمون آيهء شريفهء
« وَ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسانٍ »
« 1 » گام در جاى گام آنها نهند و فضايلى را كه از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله آموخته بودند ، عملا به آنان منتقل سازند .
در قسمت اوّل مىفرمايد : « به اهل بيت پيامبرتان نگاه كنيد ! از همان سو كه آنها گام برمىدارند ، گام برداريد ؛ و قدم در جاى قدمهاى آنها بگذاريد ! ( و بدانيد ) آنها هرگز شما را از جاده هدايت بيرون نمىبرند و به پستى و هلاكت نمىكشانند ! » .
( انظروا أهل بيت نبيّكم فالزموا سمتهم ، و اتّبعوا أثرهم ، فلن يخرجوكم من هدى ، و لن يعيدوكم في ردى ) .
اين سخن ، در واقع اشاره به همان حديث « ثقلين » است كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله در
هامش
( 1 ) سورهء توبه ، آيهء 100 .